hiçlik Diye Bir şey Olabilir Mi? Evren kiinat Bir hiç Mi? 46 Dakika
Evrenin
sırları salyangoz deliıinin içinden geçer. inciliin dediğine göre tanrıının
cenneti ve dünyayı getirdi yer. Bilim insanlarının da kendi versiyonu var Ibüyük patlamaı. Fakat nasıl bunca şey
yoktan var olabilir. Yokluıun doğasını anlamak modern bilimin şuana kadar en
şok uğraştııı şeydir. Evrenin nerden geldiğinin ve sevdiğimiz bütün şeylerin
nereye gideceii yoklukta gizlidir.
küçükken
gözlerinizi kapatıp karanlıkta uıtuıunuzu dııındınız mı? Slawat
Rushew her zaman yokluıu hayal etmiş bir Nasa fizikiisi. Slawat
çocukluıunu bir roket yapıp uzayın hiıliıine doğru sürme hayaliyle yaşamıştı.
Kovaya biraz su dikin. Bu deneyi ilk
yapan newtonıdur. kovanın içinde neler olduğunu girmek işin saydam bir kova
tercih edin ve dındırmeye bağlayın. Kovan altında suyun diz olduğunu gırebilirsiniz.
bakın neler oluyor. Newton suyun kovanın içinde hareket etmeden duracaıını
söylemişti. aynı biz nasıl dünya dönerken üzerinde duruyorsak. Fakat su ilk
etapta hareket etmiyor. Eninde sonunda sırtınmenin gücüyle su yukarı doğru
çıkar. Su yavaşça kovadan yukarıya doğru çıkmaya başlar. Fakat hareketlerden
ince su olduğu yerde duruyor. Newton bu sebeple ilk etapta suyu yapııtıran bir
güç olduğunu söylüyor. Bu yapııtıran gücün uzayın kendisi olduğunu düşünüyordu.
Uzay suyun içinde ve çevresinde var olmaktadır. Tabi ki uzayın hiçlik olduğunu
varsayamayız. Uzay da bir varlıktır ve bu varlığın çevresindeki şeylere etki
etme gücü vardır. Newton uzaydaki hiıliıin bir şekilde nasıl varlık olduğunu
aııklayamamııtır. Fakat 1950 yılında Albert einsteiniin
meşhur gürecelik teorisi newtonıu haklı çıkarmıştır. Uzay yada onun dediği gibi
uzay-zaman bıkılebilen bir maddedir ve bütün evren ondan oluşmuştur.
Frenk Clouse bir partikül fizikiisi. Kendisi boş olanların
güçlerinin asla hafife alınmaması gerektiğinin bir savunucusudur. Varilin
içinde bulunan bütün havayı alıyorlar ve vakumluyorlar. dışarıdaki atmosfer
havayı aldığımız an onu işerden ezerek hiç güç uygulamadan bu hale getirdi.
dışarıdan yada işerden bir güç yok. doğanın ona güçlerini anlama konusundaki
amacında Frenk yokluıun varlıktan daha fazla şey yapabileceıini içrendi.
Maddenin bütün hareketlerinde katkısı olduğunu düşünüyor.
17.yy da eğer bütün havayı ıekerseniz
sadece boş bir vakumla kalacaıınızı dııınıyorlardı. Bu böyle kalabilirdi fakat
daha sonra kuantum teorisini keıfettiler. Kuantumun en güzel yanlarından biri
bir olay gerçekleştiğinde ne kadar enerji alacağını kestiremez oluşu. Enerji
şok kısa süre içinde değişkenlik gısterebilir. Bu sebeple modern kuantum
teorisinde vakum oldukça tehlikeli bir yer haline geliyor. Biz bunun gündelik
hayatta farkında olmasak da.
boş uzay bir enerji yuvasıdır.
Eriyen metal gibi. Frenk ve kendisi gibi
partikül fizikii dostları artık bu enerjinin bizi evrenin çoğu gücünden
koruduıu konusunda hemfikirdir. şarj durumuna geçen partiküllerin oluşturduğu
elektrikli itici güçler gibi.
Bir elektronu hayal edin ,
elektrikli sarmaııklarını uzayda yayıyor. Bir başka elektron da bu elektronlara
yaklaıtırılıp uzaklaıtırıldıkıa aralarında oluşan gücü hesaplıyorlar. Elektron
yaklaştıkıa oluşan güç artacaktır. Fakat kuantum teorisi sayesinde biliyoruz ki
bu küçük elektron aslında izole olmuş durumda değil. çevresinde kuantum vakumu var, yani
perdelenmiı bir elektron. Bu perdelenmiı durumu onun elektriksel güçleri
güçlerini aşağıya çekiyor. diğer elektron içinde geçerli. Frenk elektriksel
gücünün bütün tarihsel verilerinin yanlış olduğunu düşünüyor. Fakat artık
isviçre Cenevreıdeki Hadron ıarpıtırıcısı
gibi atom parıalayıcılarla bütün hikayeyi ıırenebiliyoruz. Burda
atomdan ufak parıacıklar saate bir milyar yetmiş milyon km hızda
ıarpııtırılıyor. O kadar hızlı ıarpıııyorlar ki perdeyi kırabiliyorlar. Fakat
eninde sonunda birbirleriyle birleıiyorlar. çevresinde bulunan bütün bulutlar
daıılıyor ve çıplak elektronların birbirleriyle buluşmasını izliyorlar ve hiç
beklenmeyen güçle karşılaştılar. Kaynakııların kullandığı gözü yüksek ışıktan
koruduıu maskeler gibi Frenk boş uzayın evreni doğanın güçlerinin gerçek
boyutlarından koruduıuna inanıyor. Kuantum teorisi olmasaydı atomların varlığı,
evrenin yapısı ve moleküller olmayacaktı.
boşluıu kontrol eden bir şey olmalı fakat
bu nedir?
New York üniversitesinde görevli bir
teorik fizikii Neal atomdan küçük parıacıkları
inceliyor. iki tane küçük kaya parçası
elinize alın ve iki elinizle çarpıştırın, bunları iki proton olarak düşünün.
ıarpııtırdııında çıkan enerjiden normalde bir proton parçası olmayacak partikül
elde edersiniz. nealıın işi bu partikülleri
ıarpııtırdııında elde ettikleri bulguları incelemek ve bunları anlamlandırmak.
Kuantum aleminde parıacıklar
yaratıyorsanız onları dalga şeklinde görünür kılıyorsunuz demektir. Bu sebeple
bir partikülden şok dalgaya benzerler. Bir havuzun yızeyindeki dalgalanmalar
gibi partikül dalgaları bütün uzay okyanusuna yayılır. Bu evrenin her tarafında
trilyonlarca partikül dalgası yayıldııı anlamına gelir. Bu dalgalanan
okyanustaki enerji evrenin geniılemesini sağlar. Evrenin geniılemesine
baktııınızda galaksiler, galaksi kimeleri ve geri kalan her şeyin yayıldııını
görürsünüz. Hepsi birbirinden uzaklaıır.
Evren yavaılamıyor aksine hızlanıyor ve
gitgide geniıliyor. fizikiiler buna ıkaranlık
enerjii diyor. Evrenin genişleme katsayısına baktııınızda ne kadar boş
alana sahip olduğunu hesaplayabilirsiniz. boş uzayda bulunan enerjiyi kuantum
etkilerine göre hesaplamaya ıalııtııınızda 120 kat daha yüksek sayılar elde
edersiniz. Bu sayı gızlemlenebilen uzaydan kat be kat daha fazladır ve
gerçekten de şok yüksek bir sayı. Buna göre evrenin geniıleyiıi oldukça
hızlıdır. Bu ımrınızde karıılaıacaıınız en yüksek sayidır. Bir çeşmedeki su
damlalarından fazladır ve evrende bulunan atom sayılarından fazladır.
Hesaplara göre uzayda evreni yok
edebilecek kadar enerji var. Fakat biz hala buradayız. Bunu bu partikül
dalgalarının birbirlerini iptallemesinden dolayı
olabileceğini düşünüyorlar. iki dalga düşünün, bu dalgaların zirve ve tabanları
var. iki zirve birleıtiıinde yükselir. eğer zirve ve tabanlar birleıiyorsa
birbirlerini negatif etkilerler, sındırırler ve birbirlerini iptal ederler.
Buna ımıdahaleı deniliyor. Neal evrende keıfedilemeyen partiküller olduğunu düşünüyor.
Zirve ve tabanların birleımesi bunların birbirlerini iptal etmesine sebep
oluyor ve bu fikre ısıper simetrii
denir.
Max Steykmar bir MIT kozmolog.
aslında boş uzayın geleceği konusunda başka bir şey yok. uzayın kendisi şok
sakin ve stabil görünür.
13,7 milyon yıl ince evren doğal
yapısını değiştirdi ve isısında değişiklikler oldu. fizikiiler buna ıbıyık patlamaı diyor. maxia göre göre bunda bir gariplik var. uzayın ilk
zamanlarında şok daha yüksek bir enerji durumunda olduğunu hissediyorlar. Erken
evren büyük bir patlama sonucu kayboldu ve bu dengesiz evren zamanla içinde
yaşadığımız düşük enerjili evreye geçti. şimdi ise uzay bizim oluşturduğumuz
parıacıklardan oluşuyor. Fakat daha da düşük bir enerji olabileceğini ılıtıler.
çünkü bizim uzay boıluıumuz tamamen boş değil, bir kitlesi var. eğer öyle bir
duruma geçerse bizim parıacıklarımızın var olması mümkün olmayabilir.
Prof. Dr. Thooft
1999 yılında standart modeli yakalayıp günümüzin parçacık modeli fiziıinin
temelini atarak Nobel ödülünü kazanmıştır. Ona göre modern fizikıilerin kralı
diyebilirsiniz fakat aynı zamanda hiıliıin yüce lordu da diyebilirsiniz. çünkü
bu terk edilmiş kaya onun kişisel asteroiti dünyanın 100 milyon km çevresinde
dınmektedir. Uluslar arası atom birliği asteroiti 9491 tühooft
olarak isimlendirdi..Asteroitin içinde gelecekte yaıayanların nasıl isimleri
olması gerektiğine dair bir yasa oluşturdu.Thooft
dünya üzerindeki hiçbir şeyin yok olmayacağına inanıyor. Bu prensibine ıbilgi korunumuı adını veriyor.
Thooft gibi
fizikiiler evrendeki her şeyin parıacıklar halinde veya 1iler ve 0ilar halinde
aııklanabileceıini savunuyor. Bu bir kağıt parçası, gezegen parçası yada yıldız
parçası olabilir. Fakat evrende tek bir nokta var ki bütün teorisi çırıyor ikara delikleri. çevresinde bulunan her
şeyi işine çeken kara delikler. Kara deliklerde bilgi sadece parıalanmaz aynı
zamanda yok olur. Thooft 9491 tıhooftıun günün birinde kara deliie diğerse tamamen iz
bırakmadan kaybolmayacaıını fark etti. Sadece kara deliii deıiıtirecekti, yani
başka bir duruma geçecekti. Sadece farklı olacaktı. Kara delik avını yuttuıunda
büyük ve yüzey alanı geniılemeye başlar. Asroidi
yutan delik bunu yüzeyinde taşıyacak.
Caidy Firis hevesli bir astrofizikıidir. Maddenin merkezini
inceliyor ve neden katı olduğunu çizmeye çalışıyor.
Rutherfordun
deneyi dünyayı sonsuza kadar değiştirdi. silahıyla samanlara ateş ediyordu ve
kurıunların hepsi içinden geçti. Sonra da anladı ki samanların içinde
kurşunları engelleyecek kadar güçlü toplar vardı.
ıevrenizdeki dünyaya baktııınızda şok
katı olduğunu görürsünüz. Tenis topu normalde katı görünür. Fakat onu
kestiıinizde işinin boş olduğunu görürsünüz. eğer parmaıınızda bulunan bir
tutam şeker olduğunu düşünürsek ve bir nıkleusa sahipse o halde atomu
oluşturmak işin bir tenis kordu gereklidir. şekeri nıkleusu oluşturan tutamın
ve tenis kortunu dııındııınızde aslında hiçbirşey yok.
Gabriele Venesiana sicim teorisinin
babası. Bu teori modern fiziıin en önemli bilimsel fikirlerinden biri haline
gelmiş durumda. Fakat son fikri genel kaniya meydan okuyor. büyük patlamanın
her şeyin başı olamayacaıını savunuyor. Gabriele büyük patlamadan ince bir
şeylerin olduğunu savunuyor. Evren öncesi bir durum uykuyu andırıyor. Zaman
geçtikçe insan ilişkileri gıılendi ve gıılendikıe birlikte takılıp konuşmaya
başladığını gızlemlediniz. insanlar gruplaımaya ve bir araya gelmeye
başlamıştı.baskı artıyordu ve ilişkiler saılamlaııyordu.
Gabrieleınin görevi hiıliıin var
olmadığı ve asla var olmayacağı belki de başarmak üzere.
aşağıdaki soruların cevapları Filmin
Ayrıntılarında vardır
1.
hiçlik nedir?
2.
bütün yaşamın başlangıcı ve sonu?
3.
Uzay boşluıu gerçekten boş mu?
4.
Peki uzay hiçlik değilse nedir?
5.
Frenk yokluıun varlıkla olan ilişkisini nasıl içrendi?
6.
eğer 17 yy da bütün havayı ıekerseniz ne olurdu?
7.
Frenk elektriksel gücünün tarihsel verilerinin yanlış olduğunu
düşünüyor,peki bunu nasıl açıklıyor?
8.
Kuantum teorisi olmasaydı ne olurdu?
9.
boşluıu kontrol eden bir şey var mı?
10.
New York üniversitesindeki görevli bir teorik fizikiisi kuantum
alemindeki parıacıkları neye benzetmiı?
11.
boş uzay diye bir şey var mı?
12.
boş uzayda bulunan enerjiyi kuantum etkilerine göre hesaplamaya
ıalııtııımızda kaç kat yüksek sayı elde edilir?
13.
Hesaplara göre uzayda evreni yok edebilecek kadar enerji var mı?
14.
süper simetri fikri nedir?
15.
Evrende büyük patlama ne zaman olur?
16.
Uluslar arası astronomi birliği asteroiti nasıl isimlendirdi?
17.
Thooft işin bilgi korunumu nedir?
18.
Kara delikler ne yapar?
19.
Thooft neyi savunuyordu?
20.
Kara delik nasıl deıiıecekti?
21.
Thooft evreni neye benzetmiı?
22.
Caidy Firis neyi inceliyor?
23.
Rutherfordun deneyi
nasıldı?
24.
Caidy hiçliii
nasıl tarif etti?
25.
Kara madde nedir?
26.
varlık yokluktan nasıl gelmiş olabilir?
27.
Gabriele neyi
savunuyordu?
28.
Gabriele işin
patlama nasıl bir şeydi?
29.
Gabrieleınin görevi
nedir?
Vasfiye AVŞAR FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ (I.I) A-4 9010054011