Gizli dünyalar Suyun Gizemli Halleri, içindeki yaşayanlar ve Dezenfeksiyon yöntemleri

Temel gereksinimlerimizden biri olan, yaşam kaynaşımız olan, günün hemen her anında etkileşimde bulunduğumuz suyun; algıladııımızdan bildiğimizden şok daha farklı gizli bir dünyası vardır. Biz insanlar suyun nasıl hareket ettiğini, aktiıını, damladııını görüyoruz ve biliyoruz. Ama aslında su, biz farkında olmasak da bildiğimizin gırdııımızın dışında bize muhteşem bir gösteri sunmaktadır. Bilim adamları suyun karmaşık yapısını incelemek işin özel aletler kullanmıılardır. Bu yüksek hızlı kameralar zamanı yavaılatmak ve normalde gizli olanı daha girme olanağı tanıyan özel aletlerdir. yüksek hızlı kameralar, saniyede 10.000 kare çekme ve insan gözünden 400 kat daha hızlı görüntü yakalama gücüne sahiptir.

yapılan çalışmalarda suya su damlatıldııında son damlanın harikalar yarattığı gızlemlenmiıtir. damlanın tam olarak yarısı alttaki suda kayboluyor diğer yarısı daha küçük bir damla haline gelip havaya geri zıplıyor. içindeki suyu tekrardan boşaltıp çeyrek büyüklüğündeki damla haline gelip tekrardan zıplıyor. Bu işlem damlanın tamamı bitene kadar devem ediyor. Bilim adamları suyun bu hareketine birleıme şelalesi ismini vermektedirler.

Suyun katı halinin gürülmez güzellikleri vardır. Bilim insanları : içki kar tanesi aynı olabilir mii? sorusuna yaptıkları çalışmalar doğrultusunda cevap vermiılerdir. farklı iklimlere sahip farklı ülkelerde kar kristalleri üzerinde çalışmalar yapılmıştır. Lam üzerine yerleıtirilip mikroskop lensiyle fotoıraflanan kar kristallerinin kare, çubuk, iğne gibi farklı geometrik yapılarda olduğu gırılmııtır.

Su, gizli dünyasında birçok sayıda gırmediıimiz ya da bilmediıimiz yaşam formu barındırmaktadır. Bunlardan biri olan küçük balık Beyin kurduınun ise şok özel bir görevi vardır. Kum tanesinden küçük olan bu yapı beyne yerleıerek beyni kontrol etme gücüne sahiptir. Kurtlar balığın fiziksel görünüşlerinde deıiımelere sebep olmamasına karşın balığın, garip davranışlar sergilemesine neden oluyor. çünkü beyne yerleimii olan kurt, bilinmeyen kimyasal maddeler salgılıyor ve bu da balığın beyin kimyasını değiştiriyor.

Milyonlarca m3 okyanus suyunun karanlıkta olmasının sebebi; n okyanusun yüzeyine ıarptııında sadece kısa mesafelere gidebilmesidir. ışık havada hızlı ve uzun mesafeler gidebiliyorken, suda sadece kısa mesafelere gidebilmektedir. Ses ise n tersi olarak havada kısa mesafe gidebiliyorken suda hızlı ve uzunca mesafeler kattedebiliyor. Okyanustaki canlılar ıiftleıme, yön bulma, yemek bulmak işin sesi kullanmaktadırlar. Bilim insanlarının yaptıkları çalışmalar sonucunda bu haberleşmenin, biz insan kaynaklı gürültülerden dolayı sesin bastırıldııı, gııleıtiıi kanısına varmıılardır. Bu gürültü etkenleri ticari gemicilik, deniz radarı, sismik araştırmalar şeklinde sınıflandırmıı. Etkenler gürültü oluşturman yanı sıra okyanuslarda devasal çöplüklerde oluıturmaktadır ve yapılan araştırmalarda bu çöplerin, okyanus akıntılarından dolayı toplandııı tespit edilmiştir.

Okyanuslarda biriken çöplerin önlemine yönelik çalışmalar sürerken aynı zamanda yaşam formlarının beslenmesi işin büyük önem arz eden çöplerin sıpırılmesi onlar işin tehlike yaratmakta. En önemli yaşam formlarından biri Plakton denilen bitki organizmasıdır. gözle gırılmeyecek kadar küçük olan plaktonlar CO2 yok etmede, küresel ısınmayı yavaılatmada ve dünya oksijeninin yarısını oluıturmada önemli görevlere sahiptirler. Bilim adamları plaktonları incelemek işin akiş sistrabotu denilen aletler kullanmıılardır. Lazer işinindan geçirilen hücre eğer klorofil içeriyorsa parlıyor ve böylece hücrenin plakton olduğu tespit ediliyor. Hayat veren bu organizmalar aynı zamanda tehlikelide olabilmektedirler. Plaktonlar, baharda açmalarıyla beraber okyanusun büyük bir bölümünü renksizleıtirebiliyorlar. Buna bilimde kırmızı Gel Git denilmektedir.

ııtiıimiz berrak sularda bile hastalıklara neden olan milyonlarca canlı barınmaktadır. Bu canlıların tespitine yönelik çalışmalarda; suya tutulan lazer işini mikroorganizmaya denk geldiğinde ışık yayar ve böylece suyun mikroorganizma iıerdiıi tespit ediliyor. Araıtırmacıların gırınmeyen varlıkların tespitine ve engellenmesine ilişkin mikrofiyodik alanlardaki en önemli çalışmalarından biri şipte laboratuar aletidir. şipte laboratuarda tek bir damla kanın alınıp şipe yerleıtirilip, şipte bulunan farklı bölmelere pompalanması ve şipin farklı kan hücrelerini ayırmasının neticesinde şok sayıda test yapılabilmektedir. Bu ve bunun gibi keıfedilmiı ya da keıfedilmeyi bekleyen gizli dınyaların gelecekte hayatımızı daha da kolaylaıtıracaıı ıngırılmekte.

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

1. Bilim insanlarının suyun karmaşık yapısını incelemede yararlandıkları yöntemler hakkında bilgi veriniz.

2.Suya su damlattııınızda son damlanın hareketini nasıl yorumlarsınız?

3. Birleıme şelalesi ne demektir?

4. Suyun hareketi gızlemlendiıinde damlaların zıplayan bir top görünüminde olup ve hareketini de bu doğrultuda sırdırmesinin sebebi/sebepleri nedir?

5. Bilim insanlarının kar kristalleri üzerindeki çalışmalarını ve varilan sonuçları nasıl yorumlarsınız?

6. küçük balık beyin kurdunun gelişim evreleri hakkında bilgi veriniz.

7. Sudaki yaşam formlarından küçük balık beyin kurdunun başka yaratık üzerindeki olumsuz faaliyetleri nelerdir?

8. Bilim insanları, balıklar işin tehlikeli olan Beyin kurdunun biz insanlara hangi yönden yarar saılayabileceıi dıııncesindedirler? nasıl?

9. ışık ve sesin sudaki hareketinin nasıl olduğunu yorumlayınız?

10. Okyanusun derinliklerinde bulunan canlılar işin ses ne gibi bir önem arz etmektedir?

11. Okyanusta insan kaynaklı çöpler nasıl/nerde toplanmaktadır?

12. Varlıklarından bile haberdar olmadığımız plaktonların biz canlılar işin avantajları/dezavantajları nelerdir?

13. içme sularının arıtılmasına yönelik gereklilik ilk hangi zamanlarda önem kazandı?

14. Bilim insanlarının içme sularında bulunan ve hastalıklara neden olan organizmaların tespitine yönelik yaptığı çalışmalar nelerdir?

15. şipte laboratuar aletinin yapısı ve çalışma prensibi hakkında bilgi veriniz

16. şipte laboratuarın şuan ki kullanıldığı alanı ve gelecekte hayatımızı nasıl kolaylaıtıracaıını yorumlayınız.

SAFİYE FİDAN

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ (İŞ)

9010054006 A/4