geleceğin inşası (doğal Afetlerde saç kalmanın yolları) ( 44 dk)

Son yüzyılda doğal afetler tam 37 milyon kişinin ölümüne neden oldu. mühendislik ve bilimsel çalışmalara son derece ıfkelenen doğa, insanları adeta kendine hedef almış durumda. Binlerce yıldan beri sıregelen su taıkınlarından pasifikıte her yıl oluşan onlarca tayfundan ya da depremden korunmak işin güvenli yapılar inşa etmek gerekiyor. insanlık doğal afetlerin tehdidi altında ama belki de mühendislik çözümleriyle gelecek inşa edilebilir. londraıda bulunan 7 buçuk milyon yapı med-cezirden etkilenen son derecede güçlü Times nehriinin tehdidi altında. 13 Ocak 1953öte Avrupaıdaki pek şok ülkede son derece büyük hasarlar meydana geldi. O günden sonrada Times Nehriındeki bariyerin inşaatı başladı. 1985 yılından itibaren Londra Times Nehriınden milyonlarca pound değerindeki bariyerle korunmaya başladı. Bariyer med cezirle birlikte yükselen 90 bin ton suyun gücü hesaplanarak nehrin aşağısına inşa edildi. Bariyerin kaidesi betonarme olarak inşa edildi bu devasa beş katlı bir bina kadar yükseliyor. Platformlar birbirlerine iki su altı tüneli ile bağlanıyor. bunların arasında bulunan devasa çelik kapakların ağırlı İŞ 3 bin tondan fazla, normal zamanlarda bu kapaklar nehrin yatağına iniyor ancak acil durumlarda 15 dakika içinde kapanıyor. Kapakların dış yüzeyleri 4 cm kalınlıkta çelikten oluşuyor. Bariyerin en güçlü akıntılara dayanması ve başkenti en az bin yıl koruması planlandı. Sahilde kurulan erken uyarı sistemi önlemlerin daha önceden alınmasına yardımcı oluyor.

Tokyo halkı işin tayfun yaşamsal bir gerçek durdurulamaz ve kaıınılamaz. tokyoıyu koruyacak olan proje Edogava Nehir projesidir. 2006 yılında bitti, 2 milyar dolara mal oldu ve turistlerinde ilgi odaıı oldu bu arada şehrinde kurtuluş imkanı. şehrin altına yayılan nehir sistemiyle tokyoıyu tayfunun şiddetine karşı koruyacak sistemin merkezi yerin 50 m aıaıısındadır. Ana hazneye başlı olan kanallarla birlikte 345 milyon ton suyu barındırabilecek kapasitede ve bu miktarda 138 olimpik havuzu doldurabilir. Ana hazne tokyoınun doğu yerleşim bölgesine bağlıdır. Bu noktadan 6 kmilik tünellere açılan ana merkez yüzeyin 50 m altındadır. tüneller 4 nehir şeklinde tokyoınun kuzeydoıusunda bulunan devasa Nakagava Havzasıına bağlıdır. tünellerin şapı 10 m den fazla, şehrin kenarlarındaki kocaman kuyuların bağlantılı olduğu kanalizasyon sistemiyle çevredeki çevrede ki nehirler arasında bağlantı bulunmakta. 70 m den fazla derinliii olan ---devasal --- kuyular gerektiğinde aşırı yağşılara bile yetebilecek kapasitededir. hızla kanalizasyon geçişlerine dolan su doğruca tünellere yıneliyor. tüneller dolduıu zamanda su devasa alanda yükselmeye başlıyor.180 m uzunluıundaki bu ana bilim 400 milyon litre su barındırabilecek kapasitededir. Ana bilime dolan su kontrol altında tutulabilir ve gerektiği zamanda pompalanır. Ana merkez dolduıu zaman kontrol odasından 14 bin beygir gücündeki 4 pompa ıalııtırılmakta. Pompalar ana merkezden saniyede 200 ton su pompalayabilecek kapasitede. Ana hazne ile nehir arasındaki tünellerin uzunluıu 6.5 km dir.

dünyamızı sadece okyanuslar ve nehirler tehdit etmiyor, yer kabuıunun içindeki olağanüstü güç çoğu kez bizi yerle bir edebilecek kapasitede. Latin amerikaının en uzun yapısı Tori meyeridir. DIŞ yüzeyi camla kaplı beton ve çelikten inşa edilmiştir. İŞ tektonik aşama geçirmiş olan Meksika sismik açıdan dünyanın en hareketli yerlerinden biridir. meksikaıda her gün rihter ılıeıiyle yaklaşık İŞ gücünde ortalama 14 deprem oluyor ancak 5 ten daha güçlü depremler yaşandığı halde bu sağlam bina en ufak bir zarar girmedi. Bu binanın temelleri dünyanın en gevşek zemini üzerine atılmıştır. kayalık zemine ulaşmak işin 40 m den fazla kazıldı. mühendislik açısından depremlerden mahvolmuı bir şehirde çeyrek milyar dolarlık Tory Meir gökdelenini inşa etmek şok zordu. Bu binada kullanılan yaklaşık 200 bin ton çelik Eiffel Kulesiınde kullanılanın 3 katından fazladır. gökdelende kullanılan 16 bin mı camin arkasına konan karo biçimindeki destekler zaten son derece sağlam olan binayı daha da gıılendirmektedir. amortisör görevi girmekte olan bu destekler herhangi bir şok karşısında binanın daha da güçlü olması işin konuldu. Kuzey ve güney cephelerinde bulunan ve 72 bağlantı borusundan oluşan bu amortisör sistemi binanın temeliyle bağlantılıdır. amortisör sistemindeki pistonların çalışmasına yardımcı olan sıvı silikon itme gücünü azaltıyor.

Deprem yeryüzünin en acımasız gücüdir ancak daha acımasız güçlerde vardır. dünyadan yaklaşık 500 milyon km uzakta ama her gün biraz daha yaklaııyor. uzayın derinliklerinde dünyanın felaketine sebep olacak ve insan neslini yok edecek astroidler var. Arizonaıdaki lemin dağı gözlem bölümünde ilk savunma hattı kuruldu. uzunluıu 1.5 m olan teleskop insan gözünden 2 milyon kez daha güçlü bu nedenle de dünyaya yaklaşan ya da yaklaşmakta olan cisimler hemen fark ediliyor.

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

1- Son yüzyılda doğal afetler kaç kişinin ölümüne neden olmuştur?

2- doğal afetlerden korunmak işin ne yapmak gerekir?

3- Times Bariyeriınin med cezir olayında ki rolü nedir?

4- Times Bariyeriınin çalışma sistemi nasıldır?

5- Kuzey Deniziındeki med cezir olayından etkilenen ülkeler hangileridir?

6- Med cezir ve güçlü akıntının oluşum kaynağı neresidir?

7- Suyun kabarması nasıl gerıekleıiyor?

8- Edogava Nehri Projesinde ilk çizilen proje ile şu anki hali kıyaslandııında ortadaki temel fark nedir?

9- Edogava Nehri Projesinin çalışma prensibini anlatınız.

10- tokyoıda su neden büyük bir hızla çevreye yayılır ve neden yağan yağmur sularının emilmesi zordur?

11- Edogava Nehir Projesindeki ana havzanın uzunluıu ve barındırabileceıi su kapasitesi hakkında bilgi veriniz.

12- Ana bilime dolan su daha sonra nasıl boşaltılır?

13- Ana hazne ile nehir arasındaki tünellerin uzunluıu ne kadardır?

14- Mexico cityinin zemini hakkında bilgi veriniz?

15- meksikaının Pasifik kıyısında 1985 yılında meydana gelen büyük deprem hakkında bilgi veriniz?

16- Tori meyeriin depremlerde hasar gırmemesinin nedeni nedir?

17- tim dünyadaki büyük krater sayısı kaçtır?

18- Dinozorlar nasıl yok oldu?

19- dünyaya yaklaşan ya da yaklaşmakta olan cisimler nasıl fark ediliyor?

20- apofıs nedir?

MEHMET EMİN KARADENİZ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ (A-4)