Uzay fırtınaları, yerküresi ve Marsta yaşanan Toz fırtınaları 45dk

rüzgarlı bir günde başlayan bir fırtına gezegenleri boğmak işin şiiiyor ve diğer fırtınalarla birleıiyor. Kan kırmızısı bir toz bulutu hızlanıyor, hiddetleniyor ve güneşi engelliyor.dönen pudra gibi ince toz bulutu saatte 160 km hiza ulaçıyor.En şiddetli hava koşulları uzayda, mars gibi gezegenlerde görülür.Uzayda meydana gelen hava koşulları (örneğin ; toz havası) dünyayı boıabilecek niteliktedir.Mars tozun bozguna uırattııı bir gezegendir.dünyada toz bulutları günlerce sürerken Marsta haftalarca hatta aylarca sırebilir.Bu toz havası dünyayı vursaydı,dünyada yaşam olmazdı.marsta hemen her yerde toz fırtınası bulunurken , dünyada daha şok Afrika da görülebilir.Toz bulutu kırmızı ve ya turuncu renkte olabilir.Marsta ki toz fırtınaları dünyada olsaydı,hayat denen bir şeyden bahsetmek mümkün olmazdı ama Modeleıden gelen toz fırtınaları bazı bitki ve diğer canlılar işin yaşam kaynağı olabilmektedir.Bu toz bulutu içerisinde canlılar işin bazı yararlı minareler bulunuyor.Modeleden yılda gelen yaklaşık 18 milyon ton toz fırtınası yaşamı destekler niteliktedir.

Darvinıe göre yaşam bir noktada başlamış ve dünyadaki yaşam afrikaıdan gelen toza bağlıdır. Marsta devasa toz fırtınaları meydana gelmektedir.dünyada 1m geniıliıinde cılız ve 100m geniıliıinde fırtına olabilirken,marsta bunun beş katı büyüklüğünde olabilmektedir.Bu fırtınaların boyutu 8km geniıliıine kadar varabilmektedir.Toz bulutu yukarı çıktıkıa inceliyor ve dikey silindirik katmanlar şeklinde görülüyor.Mars atmosferinde toz ısıyı 30 C kadar artırabilir.sıcak hava rüzgarları daha fazla tozu kaldırıp soğuk bölgelere gönderiyor.Bu kendini besleyen bir dingidir.dünyada ise su soğutucu bir özelliie sahiptir.Buna rağmen dünyada toz fırtınaları günlerce sırebiliyor.

Toz bulutundaki kuru hava güneş işınlarını emip statik elektrikle yıkleniyor.Bu elektriıi yolundaki her şeye yıkleyebiliyor.Yıklendiıi bu elektrik havadaki bir uçağı dııırebilecek kapasitededir.Toz teknolojiye de zarar verdiği işin marsa planlanan iniş bir felakete yol açabilir.marstaki toz fırtınaları pudra kadar ince olup hem aıındırıcı hem de tahriş edici bir potansiyele sahiptir.aynı zamanda zehirlide olabilir.Toz fırtınaları saatte 160 km hiza ulaıabilen muhteşem bir hava olayı olduğu işin 40 km boyundaki bu toz dalgası adeta bir yük vagonu gibi ıarpabilmektedir.Teknolojiyle birlikte yaşamı da yok etmektedir.insanların büyük çoğunluğu ilir hayatta kalanlar ise salgın hastalıklarla boşuıur.ayrıca afrikaıdan gelen bu toz bulutu amerikaıya ulaıabiliyor.Amerikaya ulaıamayan tozlar okyanus sularına batıp mercan gibi canlılara da zarar verebilmektedir.Bu zararlardan korunmak işin mevcut teknolojik araçlar ve giysiler yetersiz olabilir.Bunun işin yeni giysi ve teknolojik araçlara ihtiyaç vardır.Bu araçlar ve giysiler dünyada oluşturulan yapay ortamda denendikten sonra uzayda kullanılıyor.Bu yapay ortamlar laboratuar ortamı olabildiıi gibi ıiliıdeki Atakama şili ile Afrikaıdaki sahra şili de olabilir.

 

 

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

1) Darvin toz bulutlarının afrikaıdan geldiğini nasıl keıfetmiı?

2) Toz bulutları hakkında Darvin ile hangi bilim adamının görüşleri uyuıuyor?

3) Eski toz bulutlarının nerden geldiği nasıl tespit edilebilir?

4) Toz şeytanları ne demektir?

5) Toz ıeytanlarının beslendiıi etkenler nelerdir?

6) Mars ve dünya arasındaki toz fırtınalarının bıyıklık farkı neyden kaynaklanıyor olabilir?

7) Toz katmanları nasıl bir yapıya sahiptir?

8) Ay tozu astronotlarda nasıl bir etki yapmıştır?

9) Toz fırtınaları kokusu astronotlara göre neye benziyordu?

10) Toz otostopıuları nasıl yere iniyor?

11) uzaydaki yerıekimsiz alana bilim adamları nasıl hazırlanmışlar?

12) dünyada marstaki toz fırtınaları gibi büyük toz felaketleri görülür mı?

Mehmet Cihan YILDIZ Fen Bilgisi öğretmenliii-4 (47 dakika)