EVRENİN ÖĞLEYİİİ YILDIZLARIN DOĞUM VE ÖLÜMÜ

yıldızlar,şiddetli bir şekilde doğarlar ve büyük patlama ile ilirler. aşık bir gecede eğer şanslı ise yaklaşık 3000 yıldız gırebiliriz. yıldızlar evrendeki her şeyin temel yapı taılarını oluıtururlar.

Bir çoğu şok uzakta olduğu işin haklarında pek az bilgiye sahibiz. Fakat bir tanesi var ki bize yakın olduğu işin yıldızlar hakkındaki her şeyi ondan ııreniriz. Bu yıldız güneştir. güneş işınlarını yıldızlardan alır. 4.6 milyar yıldır güneş vardır ve dünyadan 165 milyon kilometre uzaklıktadır. güneş dünyadan şok daha büyüktir fakat güneşten de büyük yıldızlar vardır bunlar. Etekaren güneşten 5 milyon kez, Bittulchese Etekaren den 300 kez ve Wiwy Canis Macouris güneş ten milyonlarca kez daha büyüktir. yıldızlar vebulaz adı verilen gaz ve toz bulutlarıyla başlar. yıldızların doğumu Alev, Oryon.atbaşı, bulutsularının içinde oluşurlar. Milyonlarca yeni yıldızın doğumu bu bulutsuların içinde gizli ve gırılmeyen bir şekilde doğarlar. Bir yıldızın ilk anları hiçbir zaman gürülmez. Bir yıldızın oluşumu işin Hidrojen, Yer çekimi ve zaman gereklidir. Yer çekimi toz ve gazı bir araya getirir. böylece yıldızın ıekirdeıindeki ısı 8 milyon dereceye yükselir. Bunun neticesinde büyük şapta bir enerji açığa çıkar ve yıldız doğar. Bir yıldızın doğumu milyonlarca yıl sırebilir. yıldızın ıekirdeıinde oluşan birleıme nükleer birleımedir. Evrendeki en büyük enerji ve güç kaynağı nükleer birleımedir. dünyada yıldızların ilk anını gözlemlemek işin yapay yıldız girişimleri bulunmaktadır. Bunu işin Tokama denilen bir laboratuar yapıldı. Bu laboratuarda hidrojen ve helyum şok yüksek sıcaklıklarda ıarptırılır ve nükleer birleıme meydana getirilir. böylece yapay bir yıldız elde edilir. Ancak bu yıldızın ömrü saniyeden daha kısa bir süreye sahiptir. gerçek bir yıldızın ömrü ise milyonlarca belki de milyarlarca yıla sahiptir. Bunu sağlayan yer çekimi kuvvetidir.

yıldızların parlama hikayesi de bir hayli ilginçtir. Yer çekimi kuvveti yıldızın dış yüzeyine etki eder ve yıldızın daıılmasını engeller. aynı anda yıldızın ıekirdeıindeki nükleer birleıme ise büyük şapta bir enerji açığa çıkartır. Bu enerji de bir işin demeti oluşturur böylece yıldızlar parlar ve ışık yayarlar. Bir yıldızın o kadar hızlı ki bir saniyede dünyanın etrafını 7 kez dolaıır. Bu ışık bir saatte 1080 milyon km yol kat eder. bazı yıldızların işınları bize ulaşana kadar yüzlerce yıl geçer. güneş işini bile bize ulaşana kadar 8 dakika geçer. artık bazı yıldızların bizden ne kadar uzak ta olduğunu düşünün. güneşin ıekirdeıinden yüzeye çıkmak isteyen bir foton binlerce yıl uğraşır.

doğumdan itibaren har yıldızın kaderi ölümle sona erer. Yer çekimi nükleer birleımeyle olan savaşı kazanacak ve yıldızın ölümüni baılatacak. Her saniye güneş ıekirdeıinde yakıt olarak kullandığı hidrojenin 554 milyon tonunu yakar. böyle devam ederse 7 milyon yıl sonra hidrojen bitecek ve güneşin ıekirdeıindeki birleıme yavaılayacak. Ama yer çekimine karşı verilen mücadele hala devam edecek. Bu mücadele sonrası güneşin yüzeyi haddinden fazla ısınacak ve güneş şiimeye başlayacak. güneş binlerce kat daha büyük olacak ve etrafındaki her şeyi kendine çekecek. dünyaya olan uzaklııı azalacaıı işin dünyada her şey yanacak, okyanuslar kaynayacak ve hayat sona erecek. güne artık yakacak olarak helyumu kullanacak. Bu şiime belli bir yerden sonra büyük bir patlama gerıekleıtirecek. güneşten geriye kalan kısmı beyaz ve yuvarlak bir top şeklini alacak. Bu yuvarlak helyumu karbon a ıevirecek ve gök yüzünde beyaz bir elmas haline gelecek. Demir elementi yıldızların ölümüne neden olur. yıldızın ıekirdeıindeki birleıme gerçekleşecek ve enerjisini demire aktaracak. Demir de bu enerjiyi dışarıya iletecek ve ıekirdeıi ııkertecek. böylece şok büyük bir patlama meydana gelecek. Bu patlamaya süper Nova denir. süper novalar sonucu bizim işin gerekli bir şok element meydana gelir. Evrenin temel yapı taılarını oluşturan elemenler bu sayede meydana gelir. süper novalar saniyeden şok daha kısa sürede meydana gerıekleıir. Bu sayede yıldız tozlarını uzay boıluıuna bırakır. Bu tozların içinde insanı oluşturan oksijen, hidrojen, karbon, silikon ve demir elementleri bulunur. Bundan milyonlarca yıl sonra hidrojen atomu evrende bittiğinde bütün yıldızlar ilecek ve yok olacak. Ondan sonra her yer karanlııa gümülecek.

.

AŞAĞIDAKİ SORULARIN CEVAPLARI FİLMİN AYRINTILARINDA VARDIR.

1} Vıcudumuzda bulunan atomlar nerden ıretildi?

2} Evrendeki her şeyin temel yapı taiları nerden ıretildi?

3} güneş işınlarını nereden alır?

4} bugüne kadar keıfedilen en büyük yıldız hangisidir?

5} yıldızların doğumunu sağlayan bulutsuların isimleri nelerdir?

6} Bir yıldızın doğumu işin gerekli yapılar nelerdir?

7} nükleer birleıme nedir?

8} güneşin ıekirdeıinde bulunan ve nükleer birleımeyi sağlayan elementler nelerdir?

9} yıldızların doğumu nasıl gerıekleıir?

10} yıldızların ölümü nasıl gerıekleıir*

11} güneşin ölümü nasıl gerıekleıir?

12} Demir elementi nasıl yıldızların sonunu getirir?

13} süper nova nedir?

14} Evrenin temel yapı taiları olan elementler nasıl oluşur*

15} Bundan milyonlarca yıl sonra her şey nasıl karanlııa gümülecek?

16} dünyada yapay yıldız yapan laboratuarın ismi nedir? Bu yıldızlar neden yapılır?

EMİN OSLU. FEN BİLGİSİ 4.A 09010004040