EVRENİN
ÖĞLEYİİİ GÖK ADALAR-GALAKSİLER KARANLIK MADDE VE KARANLIK ENERJİ
Samanyolu galaksisi yaklaşık 12 milyar yaşındadır. şok büyük sarmal
kollardan ve ortasında çiğlik bulunan büyük bir yuvarlaktır. gök adalar
yıldızların doıdukları ve ıldıkleri yerdir ve ortalama 100 milyar yıldız
bulunur. Toz bulutları nebula denilen gazın içinde doğarlar 1 yüz yıl ince
saman yolunun tek olduğunu düşünüyorduk.
dünyada uzaklııı metre ile ölçerken uzayda
gök bilimciler n 1 yılda kat ettiği mesafeyi kullanarak ölçerler. ışık
hüzünin 1 yılda aldığı yol 9,5 trilyon km den biraz azdır. gök adamızın
merkezinden 25 bin ışık yılı uzaklıktayız ve iki ucu arasındaki uzaklık 100 bin
ışık yılından uzun, bu kadar büyük olsa bile kozmik iliçlere göre bir nokta
halindedir. Samanyolu bize göre büyük olabilir ancak diğer galaksilere göre
oldukça küçüktir. En yakın galaktik komşumuz ANDROMEDA'dır. andromedanın iki
ucu arasında ki uzaklııı 200 bin ışık yılı uzunluıundadır. Buda saman yolu
galaksisinin 2 katı kadardır. ALT 1011 gök adası bulunan en büyük gök adadır.
Bu gök ada saman yolu galaksisinin 60 katıdır. gökadalar evrenin oluıumundan
sonra yani büyük patlamadan sonra oluçmaya başlamıştır. HABBLE'nin teleskopu
her şeyi gıremiyordu bazı küçük noktaların tespitinde yetersiz kalıyordu.
şilinin kuzeyinde şilin tepesinde AKT
Yer çekimi dağınık tolu olan gök adalarının geleceklerini tahmin ediyor
ve bir arada tutuyordu. çoğu gök adanın kalbinde yer çekimi kuvveti vardır. gök
adalar 12 milyar yıldır vardır. Samanyolu galaksisi yer çekimi kuvveti
sayesinde küçük yıldız gruplarının birleımesiyle oluştu hortum gibi. gök
adalarının ortak bir noktaları vardır ve bu gök adaların davranışlarını değiştiren
ortalarında bulunan büyük bir enerjiye sahip olan kara delikler sayesinde olmuştur.
Bu enerji büyük bir hüzme şeklinde uzaya boğalır. Bu enerji boıalmasına kuasar denir.
Bu da kara deliklerin kanıtıdır. Bu gök ada gruplarını bir arada tutacak kadar
enerjiye sahip değildi kara delik. Bu gurupları ancak her yerde olan büyük bir
enerjiye sahip olan karanlık madde sağlıyordu.karanlık madde gırılemiyor ve
saptanamıyor ancak gök adaların galaksilerin davranışlarına baktığımızda
karanlık maddenin var olduğunu bize gösteriyor. Evrenin sistemli bir şekil de
yırımesi bütün bu cisimlerin bir yörüngesi şeklinde ilerleyip hedeften
sapmaması karanlık madde sayesindedir gök adalarının hareketlerini ve yerlerini
tespit etmek işin Meksika'da ki apaçi gözlem evinde kurulan SSGT teleskopu bu
cisimlerin hareketlerini 3 boyutlu izler. bunları AL levhalara aktarır. Bu
levhaların üstündeki her bir delik bir gök adayı gösterir. Bu deliklere fiber
optik kablolar takılarak bu gök adaların yerlerini tespit ediyor ve 3 boyutlu
grafiklerini çıkarıyor. gök adalar sürekli değişim ve hareket halindeler bazı
gök adalar ıarpıımaları sonucu birbirlerini yutarlar. Buda milyonlarca yıl
sırebilir. Bu gidişle samanyolu ile Andromeda gök adasının ıarpııması
bekleniyor. Muhtemelen 6 milyar yıl sonra samanyolu diye bir gök adası olmayacak.
Bu ıarpıımadan sonra mikromeda diye bir gök ada oluşacak. Bu şarpiıma sonucunda
Samanyoluınun kolları kopabilir. dünya ise herhangi bir yere savrulabilir. Bu
şarpiıma sonucu gökyüzü akkor haline gelebilir ve buda bizim dınyamızın sonuna
neden olabilir.
karanlık maddeden sonra başka bir şeyin daha
farkına varildı buda karanlık enerjidir. karanlık maddenin tam tersi etki
yapıyor son 10 yıl içerisinde tespit edilmiştir. karanlık enerji ve karanlık
madde savaşı sonucu karanlık enerji galip gelecek ve her şeyi birbirinden
koparacaktır. Tahmini süre 1 trilyon yıldır. şu an ki incelemeler dünyanın
güvende olduğunu ve sistemli bir şekilde yoluna devam ettiğini gösteriyor.
aşağıdaki soruların cevapları Filmin
Ayrıntılarında vardır.
1-)Evren nasıl oluştu?
2-)gök adalar nedir, nasıl oluştu?
3-)Evrenin en büyük gök adası hangisi ve
saman yolunun kaç katıdır?
4-)Kuars nedir?
5-)gök adaları bir arada tutan kuvvet nedir?
6-)AKT'nin özellikleri
nelerdir?
7-)süper gök ada kimeleri nasıl oluşmuştur?
8-)Kara delikler nerede bulunurlar?
9-)gök cisimlerinin daha saydam acık bir
şekilde gırınmesine sebep olan madde?
10-)Kara delikliıin var olduğunu kanıtlayan
olay nedir?
11-)karanlık madde nedir?
12-)gök adalar şarpiıır mı?
13-)karanlık enerji nedir?
14-)karanlık enerji ile karanlık madde
arasında nasıl bir ilişki vardır?
15-)gökada grupları neden birbirlerinden
ayrılmıyorlar?
16-)Saman yolun galaksisinin gelecekte
şarpiııp yok olacağı gök ada hangisidir?
NECATİ CEYLAN
EĞİTİM FAKÜLTESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ 4.SINIF