Engerek yılanlarının Zehrinin Evrimi Filminin izeti 45 Dakika

Zehirli yılanlar ölümcüldir, yılda 1000 den fazla insanın ölümüne neden olurlar. Bu yılanlar yaklaşık 20 milyon yıl ince dinozorların neslinin tıkendikten şok sonra ortaya ııkmıılardır. bazı bilim adamları yılanları sudan gelen yaratıklar olarak görür fakat yılanların en yakın atasünın ayakları ve bacakları olan monitör kertenkelesine benzeyen bir sürüngen olduğuna dair baılayıcı kanıtlar vardır. Bu teoriye göre ataları yeraltında yaşıyordu ve doğal seçilim sonucunda toprağı daha kolay kazabilen en kısa bacaklılar hayatta kaldı. Zamanla bacaklar ve ayaklar tamamen yok oldu ve omurların sayısı arttı.

monitör kertenkelesinin vücudunda kuyruıundakiler hariç yaklaşık 29 omur bulunur zehirli yılanda ise sayı 200 I bulabilir. Bu uzunluk ve esneklik sayesinde zehirli yılan çeşitli zeminlerde hareket edebilir; yerde, suda, avını izlerken ağaçlardan sarkarakı Ancak diğer yılanlarla ortak atasünın olmasına rağmen avlarını boşarak öldürmek yerine doğanın en güçlü toksinlerinden birini kullanırlar. Avlarını zifiri karanlıkta izleyebilir ve şimşek hızıyla saldırabilirler, avlarını yutmalarını sağlayan esnek kafatasları vardır. afrikaının şişen engerek yılanı ve asyaının rasil yılanı gibi tırler dünyanın her yerinde yılan ısırması sonucu en fazla ölüme neden olan tirlerdir. Her yıl 100 bin kişi bu nedenle iliyor insanın yılanların dünyasını işgal ettikie bu sayı her yıl artıyor. Kuzey kutup dairesinden Amazona kadar 200 den fazla zehirli yılan türü vardır ve bazıları diğerlerinden daha tehlikelidir.

Kuzey amerikaının en büyük zehirli yılanı baklava desenli çıngıraklı yılan floridaının kuzeyinde yaşar, boyu 2,5 m ye ulaıabilir tehdit edilmediıi sürece sakin bir yaratıktır. sürüngen bilimci Bruce Means çıngıraklı yılanların ıiftleıme alııkanlıklarını inceleyen bir araıtırmacıdır 22 kasım 1993öte şelf adasında araştırma yaparken bir çıngıraklı yılan tarafından ısırılıyor. yılan zehri kana karıştığı anda doku ve hücreleri yok ederek tim sistemi felç edebilir. yılan zehri doğanın en ölümcül organik bileşenlerinden biridir öldürmek işin kurbanın dolaşım sistemini kullanır kalp ne kadar hızlı ıarparsa o kadar hızlı ılırsınız. yılan zehri avı sadece öldürmez işten dışa bir ın sindirim bağlatır. Isırılan kurbanda yılan zehri etkili şoka neden olur ve birkaç dakika içersinde kan basıncı diğer. afrikaıda yaşayan şişen engerek hızlı ve etkilidir boyu yaklaşık 1 m olabilir, ııkardıkları sesten dolayı bu ismi almıılardır. şişen engerekler her an ısırmaya hazırdırlar öyle ki ısırmak işin kendi alt çenelerini bile delebilirler. Bir insanı öldürmek işin zehrin 31 gramının 6 binde biri bile yeterlidir ve ortalama bir ısırık bunun 2 katıdır. dişler zamanla evrim geçirmiştir ucu sivri ve boş tıplerdir dişleri istedikleri gibi hareket ettirebilirler. Gabon yılanı dünyanın en uzun zehir dişlerine sahip yılanıdır zehrin birkaç damlası on kişiyi 1 saatte ıldırebilir.

Evrim sürecinde yılanlar yeraltından çıktıktan sonra gözleri işçia uyum sağlamak işin değişti. kurbanı izlerken kullandığı ilk araç dilidir saldırma anında başının yanındaki bir çift ısı çukurundan faydalanır. bütün zehirli yılanlar soğukkanlıdır evrim sonucu gelişen ısı çukurları 1 derecenin 5 binde biri kadar ısı değişimini fark edebilir bu ısı değişimi sıcakkanlı hayvanları bir anlamda girmelerini sağlar ve vücut isısını ayarlamaya yarar. afrikaıda yaşayan bal porsuıu yılanları avlayabiliyor bu hayvanın yılan zehrine karşı bağışıklık sistemi direnç geliıtirmiıtir. Hindistanıdaki rasil yılanı hindistanıda en fazla ölüme neden olan yılandır ve zehri kanı pıhtılaıtıran faktörleri etkiler. ırula kabilesi dünyanın en iyi yılan avcılarından biridir irrulalar panzehir elde etmek işin yılanları yakalarlar. Zehirli yılanlar diğer yılanların aksine yumurtadan çıkmazlar annelerinden canlı çıkarlar ve dişi yılan 150 yavru doıurabilir yavru çıngıraklı yılanların zehri de ildır. Araıtırmacılar çıngıraklı yılanların ııkardıkları sesten dolayı avcilar tarafından daha çabuk fark edilerek ıldırıldıklerini düşünüyor bu yüzden daha sessiz ve daha tehlikeli şekilde üremeye başladılar. insanlarla karşı karşıya geldiklerinde zehirli yılanların evrim süreci hızlanıyor gibi görünüyor eskiden 1000 yıl süren bir değişim artık birkaç on yılda gerıekleıiyor olabilir. çıngıraklı yılanların aşırı avlanması bu canlı üzerinde bir evrim baskısı oluşturmuı ve istemeden çıngırak çalmayan yeni bir çıngıraklı yılan yaratmıı. amerikaının güney batısında eski bir gelenek olan yılan avında her yıl 20 bin yılan toplanıp derileri yızılerek temizleniyor ve ticari mal haline getiriliyor.

Modern bilim insanı birçok ölümcül hastalıkların tedavisinde yılan zehrini inceliyor yılan zehri insan kanını incelterek kalp krizi ve kan pıhtılarına karşı etkin tedavi oluşturuyor. diğer zehirler kan damarları içindeki hücreleri hedef alarak kanserli tımırleri besleyen yolları tıkayabiliyor, epilepsi, astım hatta yaılanma etkileri gibi bazı hastalıklar zehirden üretilen ilaçlarla tedavi ediliyor bu yüzden onlara daha şok ihtiyacımız var.

aşağıdaki soruların cevabı Filmin Ayrıntılarında vardır

1. yılanlar neden hem nefret edilen hem de bıyıleyen yaratıklar olarak görülür?

2. araştırıcı Bruce Means yılan zehrinden nasıl etkilenmiıtir?

3. yılan zehri nelerden oluşur?

4. yılanın kurbanının uzaklııını ve mesafesini belirlemeye yarayan organı neresidir?

5. yılandaki ısı çukurlarının ne işe yaradııını anlamak işin araıtırmacılar nasıl bir deney yapmıştır?

6. şişen engerek ve çıngıraklı yılanın saldırı anındaki pozisyonu nasıl ve hızları ne kadardır?

7. rasil yılanları nasıl avlanır?

8. yılan zehrine karşı panzehir nasıl elde edilir?

9. yılanların kendilerini korumak işin geliştirdiği yöntemler nelerdir?

10. çıngıraklı yılanların çıngırakları nasıl oluşur?

özlem SÜTÇÜ BİYOLOJİ ÖĞRETMENLİİİ 4. SINF