hayvanların
duygularını dışa Vuruıları Hayvani duyguların davranışsal ifadeleri
hayvanların kelimeleri olmayabilir ama
dilleri vardır. hayvanların çağrıları, haykırııları hatta şarkıları ve
anlamları bile var. yıllar boyunca sadece insanların yüksek duygulara sahip
olduğuna dair bir bilimsel varsayım vardı.
Afrikaıdaki fillerin duygusal işaretlerini
inceleyen iki araştırmacı inanılmaz görüntülere tanık olmuşlar. Bir fiil
ailesinin fiziksel ve duygusal kriz anında gısterdikleri olağan üstü başlılık
bu görüntülerden sadece biridir. Olay şöyle oluyor: Filler işin oldukça zor bir
dönemdi ve kuraklık başlamıştı. Fiil ailesi yollara düşmüş güç ediyorlardı.
Sular kuramak üzereydi ve her çamur içindeydi. Filler genelde hortumlarını suya
daldırarak su içmeye çalışırlar. Fiil ailesinin bir üyesi olan yavru bir fiil
su çukurundan su içmeye çalışırken su çukuruna dıııveriyor. bataklııa dönen su
çukuru yavru fiil çamur işine diğer düşmez yavru kendi işine doğru çekmeye
başlıyordu. Anne fiil durumu fark etmiş olacak ki başirarak dikkat çekmeye
çalışıyordu. Daha sonrasında anne fiil dizlerine üstüne şikerek hortumunu ve
dişlerini yavru fiilin altına koyarak çıkarmaya ıabalıyordu. Anne fiil yavru
fiili çıkarmaya çalışırken oradaki başka bir fiil şukurun kenarını ezerek rampa
yapmaya çalışıyordu. böylece yavru fiil dışarı şukurdan çıktığında şok kolay
bir şekilde yukarı doğru koıabilecekti. Tam bu sırada etrafta bir bufalo sürüsi
vardı. bazı filler annen fille beraber yavruyu kurtarmaya çalışırken bazı
fillerde etrafta bulunan bufalo sürüsini daııtmaya çalışıyordu. Tam anlamıyla
topluluıun ortak bir çabası vardı. topluluıu böylesine bir arada tutan şey
sosyal duygular olabilirdi.
doğada yaşayan canlılar arasında en fazla
ifadesi olan bir yüze sahiptir. şempanzelerin yüz ifadeleri üzerindeki
çalışmalar duygularını ölümenin bir yoludur. çalışmalar şimdiden yüksek
primatlarda tanınabilen en az beş evrensel ifade tanımladı. Korku, içrenme,
mutluluk, şaşkınlık ve öfke gibi ifadeler tanımlanan evrensel ifadelerdir. Primat
araıtırmacıları hangi bireylerin başaralı olacağını belirlemede arkadaılııın
sertlikten daha önemli olduğunu söylüyor. şempanzelerin sosyal sisteminde
yüksek miktarda karşılık vardır. Yani topluluk içinde sürekli karşılıklı
birbirine iyilik alışverişinde bulunuyorlar. insanlarda karıılılık gözeten
canlılardır. Bu da hayvanlar ilemi ile insanlar arasında bir paralelliıin
olduğunu gösteriyor.
bazı insanlar ve hayvanlar arasında öyle bir
arkadaşlık hatta yakınlık vardır ki aralarındaki engelleri yok eder. Bu
ilişkiler paylaıılan duygularla zenginleıen bir dünyayı gözler önüne serer.
insanlar ve hayvanlar arasındaki en belirgin baş ev hayvanlarıyladır.
Hayvanlarda insanlar gibi keder duygusu bilen canlılardır. Hayatta kalabilmek
işin sürekli başkalarını kurtlar, aileleri içinden biri öldüğünde gısterdikleri
davranışlarına bakarak acı ıektikleri sanılmaktadır. yapılan gözlemler ve
kurtların hal hareketleri bunu ispatlar niteliktedir.
Hayvanlarla ilgili başka ve daha akıllıca
bir anlayışa ihtiyacımız var. Bizim dınyamızdan eski bir dünyada onlar tam ve
eksiksiz olarak yürüdüler. Bizim çoktan kaybettiğimiz ya da hiç sahip
olmadığımız geniş algılarla donanmıı bizim asla duyamayacaıımız seslerle
yaşadılar. Onlar kardeşlerimiz değil, bizden aşağı değiller onlar başka bir
ulus. hayatın, zamanın ve anın birlikte yakaladııımız dünyanın görkemine ve
sancılarına birlikte tutsak olduğumuz yol arkadaşlarımız.
1. Filler gözyaşı diker mi?
2. insan beyni ile şempanze beyni
arasındaki fark nedir?
3. şempanzeler yiyeceklerini paylaımada
neden titiz davranırlar?
4. köpeklere antidepresan ilaçlar
verilebilir mi?
5. Kurtlar neden yas tutar?
6. Fiiller duygusal midir?
7. şempanzelerin empati kurma yeteneği
var mı?
8. Beynin üçüncü katmanı canlıların
hangi davranışlarını belirler?