tim zamanların en büyük sel
baskınının yeryüzüni nasıl ıekillendirdiıinin hikıyesidir. Binlerce metrenin
üzerinde olan büyük uçurumlar, tepe zemini üzerindeki esrarengiz çukurlar,
esrarengiz kayalar, yarık alanlarla ıekillenir. yarık tepeler NİYAGALE şelalesi
dınyamızın korkunç bir şekilde ıekilleniıinin ispatidır. dünyanın şok az bir
bölgesi gizemi taşır ve bu yer SYETLİN doıusunda yer alır. yüzyıllardan beri
bilim adamları bu gücü açıklamaya çalışırlar. Jeologlar, zeminden elde
ettikleri kaya parçalarını inceleyerek çeşitli girişler ortaya koymuılardır.
Jeologların anlayışına ters bir alan vardı ve bu alan yarık tepeler olarak adlandırılmııtır.
bazı yapıların erozyonla oluştuıu bilinmekteydi ve bu yüzden nehirlerin yarık
tepeleri oluıturmadııının göstergesiydi. yarık kayalarda bulunan granit yerli
maden olarak gırılmemekteydi. Milyonlarca ton ağırlığındaki kayalar düzensiz
kayalar olarak adlandırıl ve bu kayaları yarık tepelere getiren nehirler değil buzullardır.
Buzullar tepelerden aşağıya hareket ederek düzensiz kayaları meydana
getirmektedir.
1920ili yıllarda jeolog BRETH
yeryüzünin ıekillenmesiyle ilgili son teorisini ortaya koymuştur. Bu teoriye
göre;240m derinliıindeki su kıtlesinin yarık tepesini açarak okyanusa aktiıını
söyler ve yarıkların bir gecede meydana geldiğini savunur. Ancak teorinin en
büyük sorunu su kıtlesinin nerden geldiğinin bilinmemesiydi. MİSSULA gülünçn
nasıl boıaldııına dair girişler ortaya atılmıştır. Kayalar üzerindeki sırtınme izleri,
buzul kıtlerinin geçtiğini göstermektedir. Bu buz kıtlelerinin buzul çağda
kanadaıdan ayrıldııını ve dağı, nehrin soluna taııyarak nehri tıkamaktadır.
Nehirde suyun birikmesiyle gül oluşur ve zamanla buzlar erir suya karşıır.
ızlanda en şok buzula sahip ada ve aktif bölgedir. MİSSULA gülünç meydana
getiren buzun kalınlııı şok fazladır. süper su molekülleri buzulların
ıatlamasına ve buz barajlarının çökmesine neden olmaktadır. Su molekülleri ufak
sırtınmeler meydana getirir ve bu sırtınmeler sonucunda ısınma meydana gelir.
şok miktarda su yarıklardan sizar ve buz barajları şiker. güney ızlandaıda buz
barajlarının serbest kalmasıyla büyük seller meydana gelir. Su kitlesi
yarıklara doğru ilerler ve suyun altında hortumlar oluşur ve su molekülleri
kayaları aıındırır. Suyun taşıdığı devasa kayalar hüzün yavaıladııı yerde
bırakılır ve bu şekilde kayar taşönür.
yarıklar üzerinde bulunan çizgiler jeologların
dikkatini çekmiştir. ayrıca yarıklar üzerindeki beyaz çizgilerde ayrı bir öneme
sahipti. yarıkları oluşturan su kıtlelerinin çekilmesiyle bölge kuraklaıtırır
ve düzenli olarak patlayan yanardağ kıllerin yapıımasıyla beyaz çizgiler oluşur.
düzenli çizgilerin oluşması ise bölgenin düzenli ve sürekli sel baskınına
uıramasıyla oluşur. Bu şekilde jeolokların, dünyanın kendiliğinden
ıekillenmediıinin girişine bir adım daha yaklaıtırmııtır.
aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.
Mine ŞEN ALTUNTAŞ Biyoloji öğretmenliii 4. sınıf
07010002005