dünyada Kaybolan kültürler, Diller ve Polinezyaılılar(45 Dakika)

yeryüzünde yaklaşık 100 yıl ince altı bin dil konuıulmaktaydı. Bir dil sadece gramer yapısından ve kelimelerden oluçmaz. Bir dil kültürü yansıtır, insan ruhuna ayna tutar.

altı bin dilin yarısı çocuklara iğretildi. eğer bir şeyler değişmezse bu diller kaybolup gidecek. Bu da şu anlama gelmektedir. Tek bir nesil döneminde insanlığın entelektüel, sosyal ve manevi mirasının yarısını kaybedebiliriz. Bu kültürler modern olmayı baıaramayan kültürler değildir. insan olmak ve yaşamak ne alama gelir sorusuna bir tek bu kültürler cevap verir.

Polinezya uygarlııı 25.000 kilometrekarelik yani yeryüzünin yaklaşık dörtte biri büyüklüğündeki alana dağılmıı binlerce adalardaki insanları birbirine başlar. Ve eğer küçük bir grup havai bunu araştırmak işin geçmişe dınmeseydi böyle bir topluluıu tanımadan kaybolup gidecekti. Bilim adamları bu bölgelerde çeşitli araştırmalara başladı ve yaklaşık 20.000 sit alanı keıfedilmiıtir. bazı araştırmalara göre ilk polinezyalılar güneydoğu asyadan deniz yoluyla Samoa oradan tongaıya ve Marquesas adalarına ve sonrada kuzeyde havaiıye güneyde Paskalya adalarına yerleımiılerdir. 1.600 kilometrekareye yayılmaları sadece 80 nesil sırmııtır. Polinezyalılarıın hazırlıklı olmadığı tek şey Avrupalııların gelmesiydi. Avrupaılılarla ilk temas olarak bir esil içerisinde hastalıklar adadan adaya yayılarak şok kısa bir sürede nufusun yaklaşık %90çini yok etmiştir. Bu bölgelerde arkeolojik araştırmalar 1980ilerde başlamıştır. ilk avrupalılar buraya 1595ide gelmiş ve bu adalara yeni isimler verilmiştir. Ama asıl olarak yabancıların etkisi 1974ide tüccarlar ve misyonerlerin buraya yerleımesiyledir.böylece misyonerlerle gelen yeni din ve kültür ilgisi onlardan önceki her şey putperest, dinsiz ve şeytani olarak kabul edilip yok sayılmııtır. aslında bu, onların kendi erdemlerinin bir aynası haline gelmiştir. Bu nedenle geçmişi silmiılerdir. Marqezasıın eski halkının Avrupalıların yanıda getirdiği mikroplara karşı hazırlıklı olmalarına imkan yoktu. Misyanerler markezastaki korkunç ölüm oranlarını aşıklarken bunun tanrıının dinsizlere verdiği ceza olduğunu söylemiş yerli halk ile ilk temas ettiklerinde kıltırlerinin nasıl olduğuna dair hiçbir kayıt tutmamıılar, hatta fransız sömürge yönetimi 1863ide markezasıın geleneksel hayatının hemen hemen tim yönlerini yasa dışı ilan etmiştir. Yani bir halkın yok ediliii yasalaımııtır. böylece bir topluluk tarih olmaktan çıkarılıp efsane haline getirilmiştir. Markezaslılarıın dınyalarının çökmesini kabullenmekten başka çareleri yoktu. Yeni bir kültüre adapte olmaya çalıştılar. Ve bir kültürün yok oluşu tasdik edilmiş oldu.

alınması gereken ders; tek bir nesil döneminde ne hiçbir şey kalıcı, ne de hiçbir şey kesin değildir. Hepimiz hayatın hassas dengesini bilincinde olmamız lazım. dünyaıya şok hızlı bir şekilde yayılmakta olan günümüz modern endüstriyel toplum sadece 300 yaşındadır. Bu kısa tarihin önümüzdeki yüzyıllarda insanlık olarak karıılaıacaıımız tim zorlukların cevabını bildiğimiz anlamına gelmiyor. Tam tersine insanlığın diğer sesleri eskilerden kalan bir şeylerin ifadesidir. Onlar insanlığın repertuarının bir parçasıdır.

aşağıdaki soruların cevaplarını Filmin Ayrıntılarında bulmanız mümkündür.

1) Markezas adasında çiçek hastalığı ne zaman başladı?

2) avrupalılar bu adalara hangi ülkeye ait ada isimleri vermiştir?

3) polinezyaıda şok katı bir sınıf sistemi olmasının nedeni neydi?

4) Polinezyalılarıa göre toplum içinde yıkselmenin tek yolu nedir?

5) polinezyaıya gelen ilk avrupalı gemici kimdir?

6) araştırmacı olarak gelen havaililerin kullandığı geminin ismi neydi?

7) yeryüzünde şu anda kullanıla kaç dil bulunmaktadır?

8) insan olmak ve yaşamak ne anlama gelir?

9) insanoğlu neden tekbir dille iletişim kurmak yerine birçok dil kullanmııtır ve kullanmaktadır?

10) Dillerin kültürler üzerine etkileri neler olabilir?

rıfat AKYAVUZ Biyoloji öğretmenliii 4. SINIF