Bizim deri olarak tanıdığımız şey ilk olarak balıklar ile başlar. omurgalıların derileri son derce üzgündir. balık dersinin şok belirgin iki tabakası vardır. Bunlar epidermis ve dermistir. dayanıklı epidermis tıpkı anasının dersinde olduğu gibi koruyucu bir katman oluşturur. Dermis daha önemlidir. birçok deri yapısının kökenini barındırır. balıkların dermisinden salgılanan kaygan mukoza balığın dersine parazitlerin yapıımasını engeller, avciları caydıracak toksinleri taşır ve hatta sırtınmeyi azaltarak daha hızlı ilerlemesini sağlar.
Deriler evrim geıirerek karada yaşamı baılatmıılardır. omurgalılar karaya çıktıktan sonra deriye yeniibir işlev daha eklenmiıtir.deri evriminin en olağan üstü yönlerinden biri kertindir. Keratin derinin dayanıklı olmasını saılamııtır. sürüngenler kavuştukları sert deriyle yaıamlarını sırdırmeyi baıarmıılardır.
dinozorların 160 milyon yıl boyunca dünyaya hıkmettiklerini biliyoruz. Bu dev hayvanlarla onları kuşatan kara yaşamı arasındaki sınırları olan derileri onların bu başarısında büyük bir rol oynamıı olmalıdır. Bunun içinde dinozorların derisiıbir araştırma konusudur. yumuşak doku kalıcı olmadığından bilim insanları dinozor kemiklerinden elde ettikleri bilgilerden yola çıkarak bu konuyu araıtırmıılardır.
Deri her zaman sertleıme yönünde evrimleımemiıtir. Derideki ik inanılmaz değişim onların dinozorlardan sonra uzun süre memelilerin hıkmetmelerini saılamııtır. Memeli dersi sürüngen dersinden şok farklıdır. Bu fizyolojik farklılık vücut isısının düzenlenmesin yöntem farklılıklarından kaynaklanmaktadır. Memeliler sıcak kanlıdır. vücut ısıları belli aralıklarda sabittir. Bu onlara sıcak va soğuk ortamlarda kolay yaşama şansı vermiştir. Evrimleıme sonucu memelilerin uzun süre yaıamalarının diğer bir sebebi de vücudunda kıllar olmasıdır. kıllar ayrıca sırtınme aıınmaya karşı vıcudu korumuılardır. ısıtma ve soğutma sistemleri bulunan memeliler bu sayede yedi kıtaya yayılmıılardır. Ancak memelilerin başarısındaki tek sır bu değildir. dişilerin derisi olağan üstü bir değişim daha geçirmiştir.idiii memeliler emzirme yeteneğini geliıtirmiıtir. Derileri üzerinde yavrularına besin verme özelliği kazanmıılardır. dişilerin memeleri yaşam işin şok değerlidir.
insan derisi hiçbir hayvana benzemez. insan derisiıtabiı ki dış dınyayaıyınelik bir bariyerdir. İŞ organlarımızı korur ve insan vücudunun en büyük organını oluşturur. insan dersi omurgalılarda olduğu gibi iki katmandan oluşur ancak yapısı farklıdır. üst katman 28 gün içinde kendini tamamen yeniler ve saatte yarım milyon hücre kaybeder. Bu canlı ve ili hücre karışımı suyu işerde mikropları dışarıda tutar. insanların tüylerini kaybetmelerinin sebebi ısı kontrolü ve koşmaktır. Memelilerin yaşlı bir sıvı üreten opekrin bezleri adında ter bezleri vardır.ıınsanlarda evrimleıerek soğuk sıvı üreten bir ter bezine dınıımııtır.insan derisinin en önemli özelliklerinden biride budur. insan derisi terleyerek vücut isısını dışırır. Buraya kadar deri evriminin nasıl bir yol izlediğini takip ettik bundan sonra deri nasıl bir yol izlemeye devam edecektir bu soru en şok insanları düşündirmektedir.I
. 16 Mehmet Selim YALÇIN
Fen
Bilgisi öğretmenliii 4 2009