Deniz Dibindeki canlı ve cansız Hayat dingilerindeki Faaliyetlerin ilişkileri

dünyamız büyük su kıtleleriyle ıevrilmiıtir. öyle ki dünyanın işte ikisi sudur. dünya üzerindeki en uzun sıra dağları okyanus denen bu büyük su kitleleri içinde bulunmaktadır. Okyanuslarda şok büyük volkanlarda vardır. öyle ki uzunlukları 24km yi bulmaktadır. birçoğu hala faaliyetlerini sürdürmekte okyanus tabanlarını ıekillendirmekte. Okyanuslar öylesine derin ve karmaşıktır ki okyanusun en derin yerine inebilen insan sayısı uzaya giden insan sayısından şok azdır. Sadece iki kişi bu derinliklere inebilmiıtir. tim dünyadaki en derin şukur büyük okyanus içerisinde bulunan mariana çukurudur. Mariana çukuru da, Pasifik plaka ile Mariana plakasının ıarpııması sonucu oluşmuş bir şukurdur ve iki plaka sınırındadır. isviçreli bilim adamı Jacques Piccard ile ABD donanması'ndan teğmen Donald Walsh, Trieste batiskapı içinde Mariana çukuru'na inebilmeyi başaran ilk insanlar olmuılardır. yapılan son ölçümlere göre en derin noktası yaklaşık 10 994 metredir.

kıtaların etrafında denize doğru uzanan uzunlukları 80km yi bulan sık tabakalara kıta sahanlııı denir. buzların erimesiyle okyanuslar kıtaları sular altında bırakır böylece kıta sahanlııı oluşur. kıta sahanlııından sonra abis denen devasa dizlikler gelir.

Okyanuslarda 500 metreden daha derinlere inildikıe sıcaklık aniden diğer, basını artar ve tuhaf olaylar meydana gelir. Gaz çıkışları meydana gelir. Bazen öyle şiddetli gaz çıkışları olur ki gemileri bile batırır. Bermuda şeytan üçgeninde gemilerin batması bu olaylar ile iliıkilendirilmektedir.

Deniz tabanının ince olduğu yerlerde lavların çıkmasıyla okyanus ortası sırları oluşur. Zamanla okyanus ortası sırtları deniz tabanını yavaş yavaş ıekillendirir. yaklaşık 200 milyon yılda bir okyanus tabanının tamamen değişmesi anlamına geliyor. 4000 metre ile 6000 metre arasındaki deniz tabanına abis dizlikleri denir. burası dünyanın en geniş dizliklerine ev sahipliği yapar. Bu dizlikleri bir araya getirsek dünyanın yüzde 60 çini oluşturur. burası bütün canlıların cesetleri ve batmış gemilerin bulunduğu yerdir. Mavi balinalar abis dızlıklerinin ekolojik dengesine şok büyük faydası vardır.

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

1. kıta sahanlııı nedir?

2. Abis dizlikleri nedir nasıl oluşur?

3. Mariana çukuru nerede bulunur ve derinliii ne kadardır?

4. Mariana çukuruna kimler inmiıtir?

5. Deniz volkanlarının en fazla bulunduğu yer neresidir?

6. Bermuda şeytan üçgeninde gemilerin batmasının sebebi nedir?

7. Okyanus sırtları nasıl oluşur?

8. Abis dizlikleri nedir?

9. dünyanın kaçta kaçı sularla kaplıdır?

10. Mariana çukuruna inen deniz altının adı nedir?

11. Deniz tabanı haritaları nasıl oluıturulmuıtur?

12. Sonar cihazlarının işlevi nedir?

Kaya BAİBATMAZ

Fen bilgisi öğretmenliii 4.sınıf