ÇİN SEDDİ 46 DAKİKA

çin seddiinin hikıyesi pekinide başlıyor. O dönemde çin imparatorluıunun yaşadığı yer yasak şehir idi. çünkü burası dünyanın merkezi kabul ediliyordu. imparator da buradan cennetin altındaki her şeyi yönetiyor ve törenlerle sarayın önünde toplanan yüzlerce insan, hıkımdarlarına saygılarını sunuyordu. çinliler işin törensiz bir devlet, bıçaksız bir sapana benzerdi.

O dönemlerde çin tim yabancı insanlara barbar gözüyle bakıyordu. yabancılarla diplomatik ve ticari ilişkilerin tamamen gereksiz olduğu düşünülüyordu. I Orta krallık kendi kendine yeter I düşüncesi hıkimdi.

O dönemde Moıol hükümdarı olan Altan haniın halkı höli bozkır gııebeliıinin geleneksel ıadırlarında yaıamaktaydı. göçebeleri uzun kış dönemlerinde kurtarabilecek tek şey, sınırsız pirince ve tahıla sahip komşuları çinle ticaret yapmaktı. Bunun işin Moıol göçebelerinden bir heyet, çin imparatoruna değerli hediyeler sunup Altan haniın ticari ilişki talebini iletti. Moıollarla eşit şartlarda ticaret yapma düşüncesi akla bile getirilemezdi ve imparatorluıa böyle bir talep sunmak bile hakaret sayılırdı. Bunun üzerine Moıol atlıları imparatorluıun kuzey sınırlarına saldırdılar. imparator savunmaya daha uygun olduklarını ileri sürüp generale sınır garnizonlarını gıılendirme ve baş şehri uzun bir duvarla güven altına alma görevini verdi. batıda en son ileri karakol mevki kapısı Cihanyunga kalesinin inıasıyla çinçin kuzey batısındaki giriş tamamen kapatıldı.

Mart 1549öda Moıol orduları hasar vermelerine rağmen bu duvarı geçemedi. Moıol orduları dağların unutulmuı bir köşesinde ve küçük birliklerle savunulan geçitten pekiniin kenar mahallelerini yakıp yükarak çinlilerin tören yaptıkları yere ulaştı. imparatora savaş tutsaklarından biriyle tekrardan kuzey kıyılarda ticaret merkezleri kurulması talebini ileten Altan Han, daha sonra adamlarını geri çekti. birkaç ay sonrada çinliler kuzey kalelerin bazılarına ticaret noktaları aştı. Ama ertesi yıl pazarlar kapatıldı. işte bu yıl çinçin ve dünyanın girdiği savunma yapısını inıasının başladığı yıl oldu.

pekiniin kuzeyine doğru küçük kıvrımlarla ilerleyen, dağ zirvelerinin doğal çizgisini takip eden, en derin boğazlara dalmadan ince nefes kesici yıksekliklere ulaşan dünyanın en büyük savunma hattını inşa etmek 100 yıl sürdü. duvarın inıasında önemli olan kalite, başarı ve hızdı.

duvarı tamamlanmasıyla finansal ve ruhani üçköşe giren Ming hanedanlııı iki tehdit unsuru ile yani; köylü asiler ordusu ve maniu ordusuyla mücadele işine girmişti. imparator ölmüşti. Asilerin lideri yasak şehrin kontrolünı ele geçirmişti. Ming Hanedanlııının generali ise isyankırlara katılmayı red ediyor ve hanedanlııı kurtarma düşüncesinde idi. Bunun üzerine asilerin lideri generalin babasını esir almıştı ve generalden başlılık yemini istiyordu. 27 mayıs 1644öte Ming Hanedanlııının generali kalenin kapısını işgalci maniu ordularına aştı. Generale göre, ejderha tahtında bir köylünin oturmasındansa imparatorluıu Manıuınun yönetmesi daha iyiydi. maniu orduları isyankırları yasak şehirden çıkarıp Orta krallııı yönetecek yeni bir hanedanlık kurdular.

yüzyıllar sonra avrupaıdan çinçin görünür ve görünmez duvarları zamanla çıktı. çin Seddi Orta krallııı düşmanlardan koruyamadı. bazıları duvarı kaba kuvvetle aştı. bazıları aşık yollar bulup aştı. Yine de duvar çinçin ulusal simgesinin bir gücü.

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarına vardır.

1- çin Seddi hangi krallııı korumak işin ve nerede inşa edilmiştir?

2- çin Seddi kaçıncı yüzyılda inşa edilmiştir?

3- çin seddiinin inıasında önemli olan unsurları nelerdi ve işçilerin çoğu kimlerden oluşuyordu?

4- çinliler yabancı insanlara karşı ne gözüyle bakıyordu?

5- çinlilerin geleneksel olarak zafer törenleri yaptıkları yerin adı nedir?

6- Cengiz hanidan sonra surları olan yerleşik şehri kuran ama halkı göçebe hayatı yaşayan ilk Moıol lideri kimdir?

7- Altan Han gönderdiği Moıol elçileriyle çin imparatorundan ne talep etmiştir?

8- baş şehrin savunma güçleri kumandanı olarak kim atanmııtır ve görevi nedir?

9- Garnizon kaleleri ne amaçla inşa edilmiştir ve bugün ne amaçla kullanılmaktadır?

10- çinlilerin nerelerde ticaret noktaları aştı, açılan bu pazarlar kaç yıl aşık kaldı?

11- Asilerin lideri kimi esir almıştır ve Ming hanedanlııı generalinden ne tır bir başlılık istemiştir?

12- çin imparatoru Moıolların yaptığı baskına karşı ticari ilişki kurma ya da silahlı mücadeleyi kabul etmeyipte neden savunma kararı almıştır?

13- 27 mayıs 1644öte Ming Hanedanlııının generali, hanedanlııın kale kapısını neden maniu ordularına açmıştır?

ZUHAL KAYAR

Fen Bilgisi çırt. 4.sınıf / 032