CENG�Z HAN �MPARATORLU�U�NUN VAH�ET�

����� Cengiz han 1190-1227 y�llar� aras�nda ya�am�� Mo�ol �mparatorlu�u�nun kurucusudur. Ger�ek ad� Timu�in�dir. Timu�in daha k���k ya�ta ayr� olan ve birbirleriyle sava�an kabileleri 1206 y�l�nda bir araya toplay�p �rg�tleyerek ba�lar�na ge�mi�tir. Kabilenin �st�nl��� kavram�n� yok etmi�tir. Kendisine kar�� gelen di�er kabile reislerini en zay�f noktalar�ndan vurarak �ld�r�yordu. Cengiz han�n 36 e�i ve y�zlerce cariyesi oldu�u bilinmektedir. Bu sayede cengiz han�n fethettikleri her �lkede �ocuklar� ve torunlar� vard�. G��ebe kabileleri bir araya toplay�p ba�lar�na ge�en Cengiz han bu kabilelerin iki g�c�nden yararlanm��t�r. Ok at�c�l��� ve at binicili�i. Bu g��lerini organizasyon dehas� ile birle�tirerek zaman�n en g��l� ordusunu kurmu�tur.

������ Cengiz han Mo�olistan i�erisinde ya�may� yasaklam��t�r. Ordusunda onluk sistemi kullanm��t�r. Ordusunu onluk y�zl�k binlik gruplara ay�rm��t�r. Ordusunu tamam� s�variydi ve her askerin iki ya da �� at� vard�. Bu da ordusunun b�y�k bir h�z kazanmas�n� sa�l�yordu. Cengiz han�n ordusu bir g�nde 110 km yol alabiliyorken di�er �lkelerin ordular� bir g�nde 16 km yol alabiliyorlard�. Cengiz han�n ordusu 1206 y�l�nda �in �mparatorlu�unu fethettiler. �lkeyi ya�malay�p �ehrin etraf�n� sard�lar.1221 y�l�nda �ran�a girdiler. Ve bu i�gal s�ras�nda 6 milyon insan� �ld�rd�ler. Cengiz han komutas�ndaki Mo�ol Ordusu hi�bir sava�� kaybetmedi. Girdikleri �lkelerde e�er direnme olursa oralar� y�kar ve halk� �ld�r�rlerdi. Bu y�zden barbar unvan�n� alm��lard�r. Mo�ol �mparatorlu�u Pasifikten Karadeniz�e kadar en geni� toprak alan�na sahip imparatorluktur. Y�z milyondan fazla insan� idare alt�na alm��lard�r. Eski zamanlarda Mo�ol �mparatorlu�u�na ba�kentlik yapan �ehir Karakurum� dur. Karakurum Cengiz han�n o�lu �getay han taraf�ndan yap�lmaya ba�lanm��t�r. Mo�ol halk� g��ebe olarak ya�ar ve yerle�ik ya�ayan insanlar�n mallar�n� ya�malarlar. Mo�ol �mparatorlu�u �in�le Avrupa aras�nda ba�lant� kurmu�tur. Bir k�lt�r al��veri�inin olmas�n� sa�lam��t�r. Mo�olistan��n ba�kenti Cengiz han�n b�y�k o�lu Kubilay zaman�nda �in�in kuzeyindeki Pekin�e ta��nm��t�r. Karakurum �ehri fonksiyonunu yitirmi�tir.

� A�a��daki Sorular�n Cevaplar� Filmin Ayr�nt�lar�nda Vard�r

1:Mo�ol �mparatorlu�u en geni� s�n�rlar�na ka� y�lda ula�m��t�r?

2:Cengiz han�n anlam� ne demektir?

3:Mo�olistan atlar� ve Avrupa�daki atlar ka� kar��t�r?

4:Mo�ol �ad�rlar�nda ortadaki iki direk yap�sal gereklilik olmamas�na ra�men niye kurulur?

5:Mo�ol �ad�rlar� nas�l yap�l�r?

6:Mo�ol n�fusu ka�t�r?

7:Yaylar ka� maddeden olu�ur?

8:Mo�ol yaylar�n� gerebilmek i�in ka� kilograml�k kuvvet uygulanmal�d�r?

9:Mo�ol sava���lar� ka� metre uza�a ok atabilir?

10:Mo�ol sava� takti�ine verilen isim nedir?

11:Mo�olistan��n eski ba�kenti neresidir?

12:Cengiz han�n genetik verileri nas�l elde edildi?

�������������������������������������������������������������������������������� Muhammed Yusuf AKGEY�K

���������������������������������������������������������������������� ���� FEN B�LG�S� ��R.4.SINIF 08010004025