Buzul çağların Tersine dönüşünde dünyada iklimlerin oluşumu ve insanların Uyumu 45 Dakika

Gınımızde dünya ısınıyor.ısı her 10 yılda 0.2 derece arttığı ve böyle gitmesi durumunda 2030 da kutuplar buzsuz bir yaz geıireceıi dııınılmektedir.Bilim adamları 21. yüzyılın sonunda küresel deniz seviyesinden 30 cm yıkseleceıini tahmin ediyor.20 000 yıl ince de buzulların erimesiyle dünya ısınmıı sonraki 10 000 yıl içinde sıcaklık 6 derece yıkselmiıtir.Bu ısınmayla birlikte buzul şaşı sona ermiş iklim değişimiyle dünya yeni bir dünya yaşamıştı.

herşey güneş sistemizde gezegenlerin belli bir hizaya gelmesiyle başladı.Milankovitch dingileri olarak bilinen İŞ yörüngesel dönüşüm dünyanın güneşten çektiği sıcaklık oranını etkiliyordu.ilk milankovitch dingisi eğrilik.dünya güneşe oranla dimdik değil 23,5 derecelik bir aşıyla eğrilmii olarak yer alıyordu.ikinci milankovitch dingisi dıımerkezlilik.güneşin yerçekimi dünyayı neredeyse dairesel bir yörüngede tutuyordu.Ama jipiter ve satırn'e yaklaştıkıa bu iki gezegenin dünyamızı esneterek ona yeni şekiller veriyordu.Bu güneşin işininin dünyaya ulaımadan ince izlediği mesafeyi deıiıtiriyordu.üçüncü milankovitch dingisi eksen sapması.Eksen sapmasının nedeni dünyanın kusursuz bir küre olmamasıdır.dünya dönerken dünyanın ekseni güneşe yaklaııp ondan uzaklaııyor.

Bu milankovitch dıngılerinin dünyanın iklimi üzerindeki etkileri sınırlı.En yakın buzul şaşı 20 000 yıl ince milankovitch dıngılerinin biraraya gelmesiyle sona ermiştir.

Buzul çağının sonundaki erime sırasında yaşanan iklim deıiıiklerinin incelenmesi dünyanın ısınmasında düzenli ve yavaş yavaş olan bir artış değil kısa süreli hatırı sayılır düzeyde isimadan soğumaya tekrar soğu-aya geçiş göstermiştir.Bunun sebebi eriyen buz kıtlelerinin doğanın en büyük iklim dızenleyicilerinden birinin okyanus akıntılarını bozması.

Gezegenimizin yüzeyi ince bir kaya tabakasından oluşan kabukla örtülüdir.altında ise muazzam sıcak sıvı magmadan oluşan manto bir kuşak bulunur.soğuk dönemlerde buz ağırlık yaparak kabuıu bastırır bu da altındaki mantoya baskıyı artırır.Buz eridiıinde ise kabuıun üstündeki basını azalır ve mantonun geniıleyip kabuıu yukarı doğru itmesine izin verir.Bu da kabuıun kırılgan olan üstteki 10 km 'sini ıatlatıyor buda yüzeyde depremler olarak hissediliyor.

dünyanın ısınmasıyla birlikte oluşan seller 200 km3 ten fazla toprağı ıoraklaıtırdı.Buzul şaşında yok edici değişikliklere maruz kalan atalarımızın uyum sağlaması gerekiyordu.

kalıntılar tahılların kabuklarını ayırmak işin kullandıkları bir sepet ve besinleri işitmek işin özel bir değirmen taşı geliıtirdiler.ayrıca bol sayıda küçük hayvanı tek seferde avlayabilmek işin şok uzun aşlar geliıtirmiılerdi.Atalarımızın buzulıaıı sonunda oluşan iklim değişimini buluş niteliğindeki çözümlere aştılar.Ama bu gelişmelerin yol açtığı canlı tırlerin yok oluşuna neden oldu.

dünyanın konumu ve eksenindeki İŞ değişikliğin aynı anda olması buzul çağının 100 bin yılda bir tekrar etmesini sağlıyor. Bu dingilere Milankoviı dingisi deniyor. dünyanın duruş açısı ve eksenindeki deıiımeler her yüzyılda bir çakışıyor. Bu da küresel soğumaya yani buzul şaşına neden oluyor. bazı jeolojik kanıtlar, fosiller, buzulların oluşturduğu katmanlar vb. kanıtlar en son buzul çağının yirmi bin yıl ince sona erdişi ve yeni bir buzul çağının başlaması gerektiği yönünde bilgi sahibi olmamızı sağlıyor. Buzul çağının bitmesi ve başlaması dünyada bazı deıiımelere neden oluyor ve canlılarda bu deıiımelerden oldukça fazla etkileniyorlar.

Karadaki buzulların erimesi ile okyanusların seviyesini yükselmesi ve kara parçalarını sular altında bırakması; buzulların erimesi ile iklimleri düzenleyen okyanus dıngısının bozulması ve iklimin de buna başlı olarak değişmesi; kara buzullarının erimesiyle oluşan tatlı su sellerinin geçtikleri yerleri ıekillendirmesi; buzulların erimesiyle mantonun yerkabuğuna baskı uygulayarak ıatlatması ve bunun da depremlere ve volkanik patlamalara neden olmasıı gibi olaylar silsilesi yeryüzündeki yaşamı ve yer şekillerini sürekli deıiıtirmiıtir.

En son buzul çağının son bulması ile bir şok canlı türü yok olurken, insanlar yeni koşullara uyum saılayarak diğer uyum sağlayan canlılar gibi hayatta kalmıılardır.

Gelecekte olması muhtemel buzul şaşı bu günkü insan kaynaklı küresel ısınma nedeniyle hızlanabilir ve insanların çoğu ve birçok canlı türü buna uyum saılamayabilir.

 

 

aşağıdaki soruların cevapları Filmin Ayrıntılarında vardır.

 

1.küresel ısınmayı tetikleyen ilk ne olmuştur?

 

2.Dıımerkezliliıin dünyanın ısınmasına etkisi nasıl olmuştur?

 

3.dünyanın tam bir eksen sapması dingisini tamamlaması kaç yılda oluyor.

 

4.iklimin düzenli olarak ısınmamasının nedeni nedir?

 

5.küresel ısınma başka hangi doğal afetlere sebep oluyor?

 

6.En yakın buzul şaşı ne zaman nasıl sona ermiştir?

 

7.Buzul çağının sonunda denizlerin altında kalan kara parçası ne kadardır?

 

8.Buzul şaşı sonunda insanlar nasıl beslenmiılerdir?

 

9.küresel ısınmanın yol açtığı depremler nasıl oluşuyor?

 

10.küresel ısınmayla oluşan sellerin bulunduğu devrin insanlarına etkisi nasıl olmuştur?

11.Milankoviı dingisi nedir?

12.Buzul şaşı nedir?

13.En son buzul şaşı ne zaman son buldu?

14.Yeni buzul şaşı ne zaman olabilir?

15.küresel ısınma nedir?

16.Buzul çağının son bulması canlıları nasıl etkiledi?

17.Buzul çağının son bulması insanları nasıl etkiledi?

18.Buzul çağının son bulması yeryüzüni nasıl ıekillendirdi?

 

Fatih EKECİK Biyoloji 2011