Ben Franklin teknolojisi paratoneri
bankonotun basımı sobanın mucidi
Amerikan kurucularından olan ben Franklin
ıagının en büyük bilim adamlarından biriydi.çimieii terbiye ettei dünyanın ilk
pilini üretti mozarta ilham olan ensturmanı geliıtirdi kalpazanlııı ınleyen
bankonotu üretti.
Franklin on yedi yiinda abisine ait basım
evinden kaşarak phaledelphia şehrine geldi.beş parasızdı .on yıl içinde şehrin
en iyi basımcısı oldu,kırk dokuz yaşında bu meslege veda ederek kendini bilime
adadı.franklin ekektrikle ilgili çalışmaya başladı.1743 te iskoi bir bilim
adamının elektirikle ilgili gösterisini izledikten sonra kendini tamamen piller
üzerinde çalışmaya verdi.elektrille ilgili çalışmalarına 1745 de başladı.sadece
yedi yılda elektrigi hokkabazlıktan devrim niteliğindeki bir bilime
dönüştürdi.bu çalışmaları sırasında önemli bir şey dada buldu.dünyadaki her şeyde bir elektrik yükü vardı ve
bir şeyden gelip başka bir şeye gidiyordu.elektrik şarjının korunması kavramı
modern bilimin bel kemiıini oluıturmaktadır.iki farklı tip elektrik olduğuna
karşı çıktı onagıre sedece bir akım vardı.bir sürü kavanozu birleıtirip tek bir
noktada büyük bir şarj elde etti ve bu aygıta batarya adını verdi.bu aygıt onu
şok çaşırttı.franklin kendi labaratuarında çıkan kıvılcımla ıimıeıin aynı şey
olduğunu düşünüyordu ve bunu kanıtlayabilirdi. Elektrikle ilgili kitabının
çevirisini yapan fransız bir yazar franklinin nöbetçi kulubesi adını verdiği
deneyini yapmaya karar verdi.bunun işin ahşap bir kulubenin üzerine yukarıya
doğru yükselen sivri bir metal çubuk konacaktı.eğer toprağa batırılarak
yalıtılmıı olan bu çubuk bulutlardaki elektriıi ıekebilirse deneyi yapanın
elindeki topraklanmıı metel bir kıvılcım çıkaracaktı.ve o kıvılcım cıkı.yazar
deneyi franklinin önerisi üzerine yaptıgını açıkladı.bu deney franklinin
avrupada ünlü olmasını sağladı.aynı deneyi Franklin bir uıurtmanın ucuna
anahtar başlayarak yaptı.yıldırımın bir elektrik deşarjı olduğunu kanıtlamasına
rağmen tatmin olmadı.bunun pratik uygulaması olan paratoner üzerinde çalışmaya
başladı.kiliselere ve seçkin insanların evlerinin çatılarına paratoner koyma
konusunda ikna etti.paratoner çatinın üstünde durur ve çatıya civatalarla
tutturulur ve bir kabloyla evin yakınından topraga iniyordu.ilk yapılan bakır
paratonerler yıldırım çarpması sonucu eridiıi işin daha dayanıklı ve toprağa
daha derinden inen paratonerler yaptı.yıldırımı terbiye etmesi onu fransada
önemli bir kişi yapar.amerikan devrimi işin zemin oluşturur.amerikan kuruluş
belgelerinin en önemli katılıncısı ve amerikanın en önemli diplomatlarından
biridir.
altmış yılını teknolojik şömineler yapmak
işin harcar.evleri daha iyi ısıtabilmek işin aşık ocak şömineler üzerinde çalıştı.yaptığı
şömineye phelsilvania şöminesi adını verdi.bu şöminedeki en önemli yenilik
ateşin tam arkasında bulunan bir hava kutusudur.sokok lambalarını geliıtirerek
daha iyi aydınlatma sağladı.1783 te pariste fransız aristokratlaeının gece geç
saatlere kadar çalışıp sabah geç kalktıklarını girdi gün işigi ziyan edilitor
ve bu sırada pahalı mumlar kullanılıyordu.saatleri geri alma fikri doğdu bu
fikri iknci dünya savaşında amarikada uygulandı.1743 te bir gece ay tutulmasını
izlediği sırada izlemeye hazırlanıyordu fakat görüntü bir firtına tarafından
engellendi. Frankin zamanına kadar fırtınanın kuzey doğudan estiii
varsayılıyordu. fırtınanın güney batıdan kuzey batıya hareket ettiği sonucuna
vardı. ilk modern hava tahmincisi dir.
küresel iklim değişikleri hakkında yazılar yazmış. Kuzeni ile birlikte ilk gulf
stream haritasını ıizmiıtir. 1757 de ingilterede yaşadığı sırada bir konser
izledi. Bu konserde sanatçı su dolu şarap kadehlerinin kenarlarını dındırerek
sesler çıkarıyordu. Bundan etkilenerek bardak armonikasını icat etti. 37 tane
bardağı bıyıklıklerine göre iş işe geçirdi. Mozart ve bethoven bu alet işin
beste yapmışlardır. Aletin ömrü piyanonun 19. yüzyılda ın bulmasıyla son bulur.
Bir basımcı olarak sahtesi ıretilemeyen parayı icat etmiştir. asıl geçim
kaynağı phelsilvaniagazetesidir. Bu gazete şok seviliyor, kolonilerdede matbaa
açıyor. Posta mıdırlııının başına gelmiştir. henüz 22 yaşındayken phesilvania
kolonisini kağıt para kullanma konusunda ikna ediyor.
Bu paranın basım yetkisi kendisine verildi.Kalpazanlara
karşı içinde zor bulunan ara yüzlere sahip ve bazı sıslemeler bulunan sahtesi
ıretilemeyen parayı icat etti.ıııtılmıı mika tozlarını katılaıtırarak kaçıdın
işine yerleıtirmek istiyordu. yaprakların taklit edilemeyeceıini öğrendikten
sonra kağıtlara yaprak baskısı yapar.Bunun işin bakır plakalar yapar.bunları
nasıl yaptığını kimse bilmiyordu.yaprakları plastik bir plakanın üzerine
yerleıtirip üzerine sıvılaıtırılmıı metal dıkıyordu .
fransaıda büyük elçi olduğu sırada net
gırememekten şikayetçiydi okuma gızlııının sadece alt kısmını kullandığını fark
etti, uzak gızlııının ise sadece üst kısmı kullanılıyordu. Bu iki cami ortadan
kesip birbirleriyle yapııtırdı.En kalıcı
buluşudur.Fhıkadelphıa kütüphanesini kurdu.On iki kişilik ustalardan oluşan
deri ınlıklıler kulübünı kurdu.Daha sonra bu kulüp Amerikan felsefe topluluıu
adını aldı.amerikaıda ilk din ayrımı yapmayan koleji kurdu .Bu topluluk işin
hastane aştı,topluluıuyla beraber ilk gönüllü itfaiye teşkilatını kurdu.Bu
topluluk aynı zamanda ilk gönüllü deniz kuvvetidir.En büyük buluşu birleşik
milletlerin kendisidir.1750 den beri kolonileri birleıtirmeye çalışmış ve
fransaıyla dostluk anlaşması imzalamııtır.Amerikan kurucularındandır.
aşağıdaki soruların cevapları Filmin
Ayrıntılarında vardır.
1.franklinıin elektrikle ilgili bulduğu
kavram nedir?
2.Saatleri ileri alma fikri ortaya nasıl
çıkmıştır?
3.Mozart ve Bethovenıin besteler yaptığı
aleti neden esinlenerek yapmıştır?
4.üzerinde en şok ıalııtııı icadı nedir? Ve
bu çalışmaları nelerden kaynaklanmaktadır?
5.En kalıcı buluşu nedir? Ve bu buluş nasıl
ortaya çıkmıştır?
6.Neden sahtesi ıretilemeyen para basmak
istemiştir?
7 Para basmada kullandığı yöntemler
nelerdir?
8.kurduğu kulüp işin hangi çalışmalarda
bulundu?
9.Politikaya atılma sebepleri nelerdir?
10.paratonerin icadının insanlık açısından
önemi nedir?
şahver ERTUNÇ BİYOLOJİ
EĞİTİM 3. SINIF 2010