Amerikalıların %90 I yatmadan ince ki saati televizyon izleyerek geçiriyor.%63 I sağlıklı olmak işin gereken uykuyu alamıyor.%69 u sık sık uykusuzluk yasıyor.%22 si ise günlük çalışmalarını engelleyecek kadar uykulu geziyor.Yani her 5 kişiden biri.

sağlıklı olmak işin insan metabolizmasında gerekli olanlar; dengeli beslenme , spor vb. diye geçiyor.Fakat uykunun sağlıklı olmak adına gerekli olduğu kesinleımiı değil.Oysa ki insan vıcudu 24 saatin 8 saatini uykuya,dinlenmeye ayırmalıdır.Uykusuzken beynimizin algılamasında,hareketlerimizde ister istemez değişiklikler,farklılıklar,olumsuzluklar yaşanıyor.

Uykuya başlı olarak çeşitli rahatsızlıklar insanlarda ortaya ııkmaktadır.Kronik uykusuzluk uyurgezerlik,uyku felci,huzursuz bacak sendromu,uykusuzluk ailevi uzun süre uyuma sendromu stres gibi.

Kronik uykusuzluk: Uykuya dalmada güçlük , uykuyu sırdırmede zorluk,şok erken saatte uyanmak,gece uyusa da sabah yorgun uyanmak semptomlar arasındadır.

Uyurgezerlik: Uykudayken kalkıp yürümek , yemek yemek gibi semptomları vardır.Uyurgezerlik durumunda kişi ne yaptığının farkında değildir.Durumun farkına ancak sabah uyandııında varır.Geceleyin ne yaptığını arkasında bıraktığı izlerden anlar.Uyurgezerlik RAM dışı uykuda gerıekleıir.yaşanan stresin böyle bir duruma yol açtığını ve hipnozla dahil pek şok tedavisi bulunabilmektedir.

Uyku felci: Uykuya dalmadan yada uyanmadan kısa bir süre ince dakikalarca vücudunu kıpırdatamama hatta gözlerini bile aıamamadır.Uyku felcinin neden olduğu bilinmese de nasıl olduğu bilinmektedir.RAM yani uyku halinde rüyada girdiklerimizi canlandırmamız işin vıcudumuz bir nevi felç ile kendini korur.Uyku felci geçiren hasta hareketsizleıir,kıpırdayamaz.

Huzursuz bacak sendromu: insan vücudunda elektrik akımı geçiyormuı yada üzerinde solucanlar geziyormuı gibi hissedilmesidir .Bir gecede 50 den fazla hareket görülüyorsa bu rahatsızlık vardır.tıbbi olarak bu hastalık Parkinson hastalığıyla karııtırılmaktadır.rahatsızlığın uykuyla doğrudan bir alakası bulunmamaktadır.vücut bu semptomları 24 saat boyunca tekrarlayabiliyor.rahatsızlığın kesin bir çözümü yoktur.ölümcül değildir.ilerleyen bir hastalıktır.ilaçlarla tedavi edilebilir.

Ailevi uzun süre uyuma sendromu : Genetik kökenli bir uyku dızensizliıidir. Bu sendromu taııyanların vücut saatinin normalden 3-4 saat ilerde olduğu saptanmııtır.SRKADYN ritimleri alııılmadık bir dizene göre işlemekte ve bunun nedeni de genetik olmasıdır.Bu tır hızlı bir vücut saatini yöneten gen belirlenirse ürettiği protein de belirlenebilir.Bu sayede CADLEK ve benzeri hastalıkların tedavisinde ilaçlar ıretilebilir.

Uykusuzluıa başlı olarak stres ortaya ııkmaktadır.Almanya da ki araştırmada 3 gece boyunca gönüllerin katılımıyla 2 stres hormonu seviye ılıtıler.insanlar belirli bir saatte mesela 6 da uyandırılmayı bekliyorsa, beklenen saatten 1 saat ince vıcutlarındaki stres hormonun da inanılmaz bir artış gızlemlenmektedir.

2 tır uykusuzluk vardır.birkaç gün yada hafta sırebilen temel uykusuzluk ve yıllarca sırebilen korkunç bir dingi şeklindeki kronik uykusuzluk.Beynimiz kaç saat uyuduıumuzun hesabını mutlaka tutar.Bir gece az uyursanız bunu anlar ve hem gündüz hem gece bunu telafi etmeye çalışır.uyku araştırmalarının incisi satılan Dr. William Dement yarım yüzyıldır uykunun gizemlerini araıtırmııtır.1953 yılında hızlı göz hareketi yani RAM uykusu ve RAM dışı uykuyu 2 ana uyku evresi olarak tanımladı.Bunlar Aktif Evre ve Sessiz Evre olarak ta biliniyor.yataşa uzandııımızda Sessiz uyku başlar ve yaklaşık 40 ile 80 dk sürer.Sessiz evre de vücuttaki her şey yavaşlar.düşünmek,nefes almak ve vücut hızı.

2.uyku olan Aktif yani RAM uykusunda aktivite başlar.Beynimiz uyanık olduğundaki kadar hareketlidir.yaptığı iş rüyalar yaratmak ve bu riyaları canlandırması işin vıcudumuza sinyaller göndermektir.Sessiz uyku evresi yorgunluıumuzu alırken aktif uyku evresi hafızamızı düzenleme işini ıstlenir.

Deboran CAPLAN 30 yaşlarında bir avukattır ve düzenlenen bir bisiklet yarışmasına katılmaktadır.O bölgede yapılan yarışta uzun bir süre uykusuz kalması gerekmektedir.Deboran CAPLAN bunu yapabileceıine inanmakta bunun işin yarış öncesi güzel bir uyku çekmek ve düzenli beslenmeden başka bir şey yapamamaktadır.Kendini bu yarışa şok inandırmııtır ve bu yüzden sürekli konsantre olmaya ıalıımaktadır.30 saat süren bisiklet yolculuıundan sonra 1 saat uyuma hakkını kullanmıı kendisini o 1 saatlik uykudan sonra dini hissetmiıtir.Fakat sadece bir süre sonra uykusuzluk onu o kadar yormuıtur ki yarışa devam etmeme kararı almıştır.

insan metabolizmasının uykuya şok fazla ihtiyacı vardır.Bir insan gününün en az 6,5 saatini uykuya ayırmalıdır.

SORULAR

1) sağlıklı olmak işin gereken ihtiyaçlarda uykunun konumu nedir?

2) Insanlar arastırmalara göre 24 saatte kaç saat uyumalıdır?

3) Uykusuz kalmak doırumudur?

4) Kronik uykusuzluk nedir? hastalığın belirtileri nelerdir?

5) kaç tır uykusuzluk vardır nelerdir?

6) Uykusuzluk kan ve emar testleriyle ölçülür mı?

7) Bir insan kaç gün uykusuz kalınca ölümcül sonuçlara yol açar?

8) Nıroiletken madde nedir?uyku işin neden gereklidir?

9) RAM UYKUSU ve RAM DIŞI UYKU ne demektir?

10) 264 saat uyanık kalan bilim adamı kimdir?bu süreç sonunda ne tır tepkiler vermiştir?

11) yataşa uzandııımızda başlayan evre nedir? Bu ever ne kadar surer?

12) Meyve sineklerinin uyku deneylerinde kullanılma amacı nedir?

13) Huzursuz bacak sendromu nedir? Uykuyla alakası var midir?

14) Sıpertankerin karaya oturmasındaki sebebler nelerdir?

15) SRKADYN nedir?uykuyla nasıl bir bağlantısı vardır?

16) Deboran CAPLAN yarısı tamamlayabildimi?

17) Uykuyla ilgili arastırma kaç yılında başlamışve bu araştırma da denek olarak ne kullanılmıştır?

18) 2 farklı uyku çeşiti vardır bunlar nelerdir?

19) Uyurgezerlik hangi uyku türünde gerıekleıir ve tedavisi var midir?

20) Uykusuzluıa zorlanmak bir işkence yıntemimidir? Neden?

MELTEM ÇINAR

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİİİ

4. SINIF İKİNCİ ÖĞRETİM

9010054042