DÜNYANIN TATLI SULARI

 

 

Gezegenimizdeki suyun sadece % 3 İŞ tatlıdır. dünya üzerindeki tim yaşam tatlı suya bağlıdır. Venezıella önün gizemli tepeleri tropikal ormanlardan şok yüksekteki tenha dağ platoları (artır kanır don ilin) hayali tarih öncesi ülkesi kayıp dünya ya ilham veren işte bu platolardır. Burada ki tuhaf kum taşı kuleleri ıekillendiren bin yıl boyunca onları düven güçlü rızgırlar ve şiddetli yağmurlardır. Deniz yüzeyinde yükselen nem ve su buhari rızgırlarla karanın iş kısımlarına taşönür, dağlara ulaşan nemli hava yükselmek zorunda kalır ve soğurken yoğunlaçıp bulutları oluşturur. Ve yağmur, tim tatlı suyun kaynağı ortaya çıkar.

 

Dereler bıyıyerek nehirleri oluşturur. Ve yüzlerce KM giderek denizlere dikilir. El Santo Alken(Melek şelalesi) dünyanın en büyük çağlayanı suları 979 metreden suları kırılmadan dikilir. şelale o kadar yüksek ki suları aşağıdaki şeytan kanyonuna ulaımadan ince bir buğu halinde uçar.

 

dağ akarsuları ancak küçük hayvanların yaşaması işin besin vardır. Ama Japonya deki dev semenderler 2 metreye yaklaşan boylarıyla dünyanın en büyük amfibileridir. Bu buz gibi sulardaki en büyük avcilar onlardır. Avlanmaya gece başlarlar. metabolizmaları yavaştır. 80 yıl yaşarlar. Avlandıkları balıklar şok az ve semenderlerin giriş kabiliyetleri azdır. Ama baş ve bedenlerindeki duyargalar su basıncındaki en ufak değişikliği bile hisseder. yüksek su kaynaklarında her yıl milyonlarca alabalık yumurtalarını bırakmak işin okyanustan nehirlere, dünyanın en büyük alabalık güğüni yaparlar. çünkü yukarıdaki nehir sularında yumurtalarını yiyen avcilar azdır. Yine yükseklerde kanada ayıları avlanmak işin yüzmeyi ıırenmiılerdir.

 

dağların doruklarında gelen bu sular aıındırıcı kuvvetiyle Arizona nin kolarado nehri ne 5 milyon yıldır bu sular çildeki kum taılarının aıındırarak devasal bir kanyon yapmıştır. 15000 metre derinlikte,273000 metre eniyle dünyanın en büyük kanyonunu oluıturmuıtur. Bu kanyon uzaydan açıkça görünen bir çizgi şeklindedir.

çoğu ırmak denizlerde son bulurken bazıları güllere dikilir. yerkürede de güller ırmakların 20 katı kadar tatlı suları karışlar. doğu Afrikaıdaki rift vadisi dünyanın en büyük 3 gölüne sahiptir. Victoria. Malabi Tanganika dır. malabi en k dır. Tropik suları tim diğer güllerden daha şok 850 nin üzerinde çitlik ( balık) türü vardır. çitlikler (balık) yavrularını korumak işin ağızlarında saklarlar.

 

doğu Sibiryaıdaki Baykal gölü uzunluıu 636 KM derinliii 1600 metre olan Baykal gölü gezegenimizin tatlı su kaynağının 5öte 1 ini oluşturur. yılın 5 ayı boyunca 1 metre den kalın buzla kaplıdır. suları hayat doludur. güldeki tırlerin %80I i dünyanın başka yerlerinde yoktur. dünyanın tek tatlı su foku ve ormanları andıran süngerleriyle Baykal gölü okyanuslara benzer.

 

çoğu ırmak bir gülde sin bulmaz. Gezegenimizin en muhteşem irmaçı amazondur. Amazon kendinden sonra gelen 10 nehirden daha fazla su taşır. Peru antlarında doğan ana kolu doğu yönünde akarak brezilyaya geçer. yıl boyunca güney amerikanın 3öte 1ınin suları toplar. Amazon nehri yılda 1 miyar ton tortul taşır. Amazon nehrinde rionebro (kara nehrin) ırmakla karıılaıtııı yerde tortullar gözle görülür hale gelir. Amazonun sularında bu güne dek 3000ınin üzerinde balık türü tanımlanmııtır. Bu sayı tim Atlantik okyanusundan daha fazladır. suları o kadar zengindir ki tatlı su yunuslarını besleyebilir. Bu pembe yunuslar 2,5 metre boyundadır. bulanık sularda yönlerini bulmak işin Soner kullanılır. Pembe yunuslar şok sosyal hayvanlardır. üreme dönemlerinde değişik kur dönemleri vardır. Erkek yunuslar ağızlarına taş alarak dişiyi etkilemeye çalışır.

 

Brezilya ve Arjantin sınırındaki ıyvan suyu 2700metre eniyle dünyanın en büyük çağlayandır. Bu şelaleden saniyede 13 milyon litre su dikilir. dünyanın bütün büyük çağlayanları viktoria. Miyagara, igaatsu nehirlerin aşağı yataklarında bulunur. Nehirler sonlara doğru yavaşlar. Brezilyada her yağmur mevsiminde parana nehri yatağından taşar. Ve ıngiltere büyüklüğünde bir alanı su basar. Pantanal dünyanın en büyük sulak alanıdır. Bu sularda değişik canlılar yaşar. Mesela Victoria dev su zambaıı, benekli kaymanlar, doradolar(balık )vb yaşarlar.

 

Bangladeııte ganj ve bragmapunta nehirleri birleıerek dünyanın en büyük deltasını oluşturur. deltanın ağzında dünyanın en büyük mangrov ormanları bulunur. tim tropikal kuşakta gel-git olaylarının olduğu yerlerde bulunur. Bu sulak ormanlarda yaşayan maymunlar(makak) avlanmak yiyecek işin yüzmeyi ıırenmiılerdir. Suyun dibinde 30isn den fazla kalabilirler.

 

 

AŞAĞIDAKİ SORULARIN CEVAPLARI FİLMİN AYRINTILARINDA VARDIR.

 

 

1)     Gezegenimizin % kaçı tatlı su dur?

2)     Venezuelanın kum taşı kuleleri nasıl oluşmuştur?

3)     dünyanın en büyük şelalesi nerdedir? eni ve uzunluıu ne kadardır?

4)     yüksekteki dağ ırmaklarında hangi canlı grupları baskındır?

5)     alabalıklar neden denizden ırmaklara doğru hareket eder?

6)     arizonanın(kolarado) nehri nasıl oluşmuştur? kaç yıl da

oluşmuştur? derinliii ve genişliii ne kadardır?

7)     Hint nehirlerinde yaşayan su samurlarının sosyal hayatı nasıldır?

8)     Lambuga balıklarının ızelikleri nelerdir?

9)     Japonya nehirlerinde yaşayan semenderlerin yaıayııları nasıldır?

10)  dünyadaki güllerdeki tatlı suyun ırmaklardakinin kaç katıdır?

11)  Baykal gülünçn uzunluıu ve derinliii ne kadardır? Ve nerde bulunuyor?

12)  Baykal gölündeki tırlerin ızelikleri nasıldır?

13)  Amazon nehrinin taşıdığı su ne kadardır? Ne kadar tortu taşır?

14)  Amazon nehrinde kaç tır canlı yaşar?

15)  Amazonda yaşayan pembe yunusların ızelikleri nelerdir?

16)  dünyanın en büyük sulak alanı ismi nedir ne kadar yeri kaplar?

17)  dünyanın en büyük deltası nerdedir? nasıl oluşmuştur?

18)  Mangrov ormanlarının ne tır ızelikleri vardır?

19)  dünyanın en büyük ıelalesinin ismi nedir? yüksekliii kaç metredir?

20)  yağmur nasıl oluşur?

21)  Kolarado kanyonu nasıl oluşmuştur? Nerdedir?

 

 

 

NURULLAH İLBAİ FENBİLGİSİ 4.A 09010004020